ماء العسل
ماء العسل : بدان كه ماء العسل را به يونانى ماء القراطن نامند ، زيرا كه به لغت ايشان مالى به معنى آب و ماء القراطن كه مستعمل اطبا است معرب آن است .
خواص : ملين طبع و رافع قى و اذيت ادويهء قتاله و قراقر شكم و مقوى اعضاى بارده و معده و جالى و منضج بلغم غليظ و مقوى اشتها و مدرّ بول و حيض و رافع ضعفى كه از جماع به هم رسيده باشد .
و مضر : اورام حارهء احشا و صفراوى مزاج .
و مصلحش : ربوب ميوههاى ترش .
مقدار شربت : مقدار شربتش تا سى مثقال است .
صنعت آن : بگيرند عسل خالص ، يك جزء و از آب باران و يا آب خالص صافى ، دو جزء و به آتش ملايم طبخ دهند تا ثلث - كه همان وزن عسل است - بماند و به كار برند .
شيخ الرئيس در قانون در مبحث قولنج گفته : « چون آشاميده شود جهت قولنج ، بايد كه شديد الطبخ باشد ؛ يعنى بسيار جوشانيده باشند ، پس به درستى كه ضعيف الطبخ آن مورث نفخ است . » « 1 »
ماء الفواكه
ماء الفواكه : صفراء براند و تبهاى حاده و گرمى جگر را سود دارد .
صنعت آن : آلوى سياه ، عناب خراسانى ، از هر يك ، پنجاه دانه ؛ كشمش سبز ، مويز طائفى هسته بيرون كرده ، از هر يك ، بيست درم ؛ شاهتره ، سناء مكى ، افسنتين رومى ، از هر يك ، پنج درم ؛ پوست هليلهء زرد ، پانزده درم ؛ هليلهء سياه ، هفت درم ؛ گل سرخ ، ده درم ؛ تمر هندى منقى از حب و ليف ، سى درم ؛ جمله را در پانزده رطل ، آب داخل كرده در آفتاب بگذارند .
مقدار شربت : بعد از سه روز چهار اوقيهء آن را با شكر سفيد بياشامند و اگر سرفه باشد ؛ سپستان پنجاه عدد ؛ گل بنفشه پنج درم ؛ زياده كنند و به عوض شكر ، شراب خشخاش در آن حل كرده بياشامند . « 2 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 355 .
( 2 ) . همان ، ص 547 .