و ديگر آن كه گل بنفشهء تازه به قدر سى مثقال در يك رطل روغن كنجد يا روغن بادام داخل نمايند و بعد از آن چند يوم صافى نموده باز بنفشهء تازه داخل نمايند و همين قسم تا رنگ و بوى بنفشه بگيرد . « 1 »
تذكر : آنچه با روغن كنجد يا كنجد گرفته مىشود « روغن بنفشه » و آنچه با بادام يا روغن بادام گرفته مىشود « روغن بنفشه بادام » گفته مىشود .
روغن بيد انجير / دهن حب الخروع
دهن حب الخروع : به فارسى « بيد انجير » و به هندى « ارند » نامند ؛ مسهل بلغم و اخلاط غليظه و فجهء نيه و اعصاب را از رطوبات پاك كند و تقويت بخشد شرباً با شير تازه دوشيده يا ادويهء مناسبهء ديگر از مطبوخات و غيرها .
و مقدار شربت آن : از يك درم تا چهار درم .
و تدهين بدان جهت امراض عصبانى و دماغى و اوجاع مفاصل نافع .
و طبيعت اين : گرم و خشك در سوم است .
صنعت آن : بگيرند تخم بيدانجير را و اندك بريان كرده مقشر نمايند و كوبيده ، در آب طبخ دهند تا آن كه دهنيت آن تمام در آب آيد و كف بر سر آورد و آن كف را لحظه به لحظه برداشته در ظرفى نگاه دارند تا ديگر كف نياورد ، پس آن كف را در قدر مضاعف يا به آتش بسيار ملايم بجوشانند تا مائيت آن رفته روغن بماند كه دهنِ اين ، همان است و اگر در شيشه كرده در آفتاب گذارند تا آن كه مائيت و بوى آن زايل گردد ، بهتر است . « 2 »
روغن تخم كاهو / روغن كاهو / دهن الخس / دهن بزر الخس
دهن الخس : جهت ترطيب دماغ و تنويم و ماليخوليا و صرع يبسى و تحليل صلابات و منع مستى مفيد ، و [ مزاج آن ] بارد رطب و مخدر است .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 577 .
( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 86 .