دهن سفرجل / روغن سفرجل
روغن سَفَرجل : معده را قوت دهد و حبس عرق كند و اگر بر روى كشكاب بريزند و بخورند ، اسهال [ را ] باز دارد .
صنعت آن : آب به دو جزء ؛ آب برگ مورد يك جزء ؛ روغن گل يك جزء ؛ بجوشانند تا آب برود و روغن بماند ، پس در شيشه كرده نگاه دارند و به وقت حاجت به كار برند . « 1 »
دهن شقايق
دهن الشقائق : محلل و منضج و سياه كنندهء مو و گرم كنندهء معدهء بارد طلاءً و تدهيناً .
مزاج آن : در دوم گرم و خشك است .
صنعت آن : مانند گل بابونه است كه با روغن مورد ترتيب دهند .
صنعت آن به نوع ديگر : بگيرند برگ گل شقايق را و خشك كرده ، بكوبند و در يك اوقيهء آن ، نيم رطل روغن مورد يا روغن حنا ريخته در آفتاب گذارند تا چهل روز ؛ به كار برند . « 2 »
دهن قسط
دهن القسط : اين دهن قسط را سيد اسماعيل در ذخيره ذكر كرده در مرض سكته و چون اين دهن را در سكتهء بلغمى بر مهرههاى پشت و گردن و عقب سر بمالند نافع است و اين دهن سودمند است از براى جميع امراض و اوجاع بلغمى حادث در سر و اعصاب و مفاصل .
صنعت آن : ابهل ، اذخر مكى ، راسن ، وج تركى ، از هر يك ، ده درم ؛ قسط تلخ سى درم ؛ سنبل الطيب ده درم ؛ مجموع را نيم كوفته در يك من و نيم ، آب بجوشانند كه آب برود و روغن بماند پس سه درم جندبيدستر و يك مثقال فرفيون ، سوده داخل كنند و در هاون سنگى به دسته بمالند تا نيكو مخلوط شود و نگاه دارند . « 3 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 175 .
( 2 ) . همان ، ص 91 .
( 3 ) . همان ، ص 434 .