متقدّمين « 1 » ، آن را جنس ديگر به سر خود اخذ نمودهاند .
جنس دهم از آن اجناس مأخوذ از وزن حركت است
وزن [ در لغت ] ، عبارت از قياس نمودن چيزى به چيزى ، براى استخراج نسبتى كه فيما بين آن هر دو است . و نزد اطبّاء ، عبارت از قياس نمودن زمان يكى از دو حركت است به زمان حركت ديگر و يا زمان يكى از دو سكون به زمان سكون ديگر و يا زمان يكى از دو حركت به زمان يكى از دو سكون ؛ جهت آن كه براى هر يك از حركت و سكون ، زمانى است و براى هر يك از دو زمان ، مقدارى است « 2 » و براى آن مقدار ، نسبتى است به سوى قرين آن و اين ، ده وجه مىگردد :
اوّل ، مقايسهء زمان انبساط به زمان انبساط .
دوم ، مقايسهء زمان انبساط به زمان انقباض .
سوم ، مقايسهء زمان انبساط به زمان سكون خارجى .
چهارم ، مقايسهء زمان انبساط به زمان سكون داخلى .
پنجم ، مقايسهء زمان انقباض به زمان انقباض .
ششم ، مقايسهء زمان انقباض به زمان سكون داخلى .
هفتم ، مقايسهء زمان انقباض به زمان سكون خارجى .
هشتم ، مقايسهء زمان سكون خارجى به زمان سكون خارجى .
نهم ، مقايسهء زمان سكون داخلى به زمان سكون داخلى .
دهم ، مقايسهء زمان سكون خارجى به زمان سكون داخلى .
و ليكن « 3 » مراد نزد « شيخ الرئيس » « 4 » اين جا : چيزى است كه باشد ميان زمان حركت و زمان سكون ، كه حركت انبساطى و سكون محيطى و مركزى باشد ، هنگامى كه اين چهار امر مدرك محسوس باشند . و يا چيزى كه ميان « زمان انبساط » و « زمانى كه ميان دو انبساط است » ؛ يعنى زمانى كه محسوس نگردد در آن ، حركت . و امّا به مقايسهء زمان
هامش
( 1 ) . ابو على الحسين بن على بن سينا ، القانون فى الطب ، دار الصادر ، بيروت ، ج 1 ص 125 .
( 2 ) . ب : ( است ) حذف شده .
( 3 ) . الف : لكن .
( 4 ) . ابو على الحسين بن على بن سينا ، القانون فى الطب ، دار الصادر ، بيروت ، ج 1 ص 126 .