ه - . ق توسط محمد جعفر خلف محمد قزوينى متخلص به « خرّم » ، به سفارش ميرزا ابو القاسم طبيب قزوينى در عباسآباد گنجه تحرير شده است . تعداد سطور هر صفحه آن ، حدود 21 سطر است و هر سطر حدود 21 كلمه در خود جاى داده است . اين نسخه داراى دو ظهريه است ؛ ظهريهاى كه در ابتداى كتاب توسط شخصى ديگرى غير از كاتب نوشته شده و ظهريهاى كه پس از فهرست توسط كاتب خلاصة الحكمة تحرير شده است .
سرفصلها ، عناوين مهم و اعداد با مركب قرمز تحرير شده و از متن اصلى متمايز است . آنچه از اعتبار اين نسخه مىكاهد ، عدم استقلال آن است . اين نسخه - بعينه - رونويسى و نسخهبردارى از نسخه « الف » است . كاتب ظهريه اوّل كتاب نيز اين نكته را چنين گزارش داده است : « نسخه اين كتاب معروف به چاپ بمبئى » ؛ بنابراين در سير تصحيح به اين نسخه و اختلافات آن با دو نسخه پيشين توجهى ننموديم .
2 . نسخه خطى كتابخانه دانشگاه تهران ، به شماره 145 ب الهيات .
كاتب اين نسخه 462 صفحه ركابه نويسى شده « 1 » محمد رسول بن يعقوب سرابى است كه آن را با خط نستعليق در ششم صفر سال 1291 ه - . ق به سفارش ميرزا ابو الحسن حكيمباشى نگاشته است . هر صفحه از اين نسخه ، 29 سطر و هر سطر آن ، حدود 27 كلمه دربردارد . اين نسخه به دو سبب از سير تصحيح خارج شد :
يكى ارزشمند نبودن آن از لحاظ قدمت تاريخى است كه با توجه به ديگر نسخ موجود - حتى نسخهء فيضيه كه آن را نيز از دايرهء تصحيح بيرون برديم - اين نسخه قدمت چندانى ندارد و ديگر نسخهها از لحاظ قدمت از اين نسخه ارزشمندتر به نظر مىرسند .
ديگرى عدم اصالت آن است . اين نسخه همانند نسخه كتابخانه مدرسه فيضيه ، رونويسى شده از نسخه « الف » است . علاوه بر شهرت نسخه « الف » در روزگار بعد از انتشار آن و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط كاتبان ، دو امر ديگر نيز صحت مدعاى ما را تأييد مىكند :
الف : غلطهايى كه در نسخه « الف » به چشم مىخورد ، در نسخه موجود در كتابخانه دانشگاه تهران نيز تكرار شده است .
هامش
( 1 ) . علىرغم آن كه شماره صفحات ميانى نسخه - همچون : صفحات 40 - 30 ، گاه اشتباه است ، ولى شماره صفحه آخر نسخه ، درست است .