د « 1 » - جنس مأخوذ از قوام آلت .
ه - « 2 » - جنس مأخوذ از خلأ و امتلاء آلت .
و « 3 » - جنس مأخوذ از حرارت ملمس و برودت آن .
ز « 4 » - جنس مأخوذ از زمان سكون .
ح « 5 » - جنس مأخوذ از استواء نبض و اختلاف آن .
ط « 6 » - جنس مأخوذ از نظام حركت در اختلاف و يا عدم نظام آن .
ى « 7 » - جنس مأخود از وزن .
و بدان كه گفتهاند : استدلال بر احوال قلب و شرائين كه استدلال مىنمايند بر احوال بدن از جهت صحّت و مرض ، منحصر در سه چيز است : يكى ، فعل ؛ دوم ، فاعل ؛ سوم آلت فاعل كه قوى است و « 8 » يا ضعيف :
و فعل ، عبارت از حركات است و لازم آنها سكنات « 9 » است ؛ چنان چه ذكر يافت . و اصناف دلائل مأخوذ از آن هر دو پنج است :
اوّل : اعتبار مسافت حركت ، كه عظيم و صغير است .
دوم : اعتبار زمان حركت ، كه سريع و بطىء است .
سوم : اعتبار يكى از دو حركت با ديگرى در تساوى آن هر دو و اختلاف آن هر دو - كه آن هر دو يا « 10 » مستوى و يا مختلف است - و يا آن كه آن را نظامى معين است و يا آن
هامش
( 1 ) . ب : چهارم .
( 2 ) . ب : پنجم .
( 3 ) . ب : ششم .
( 4 ) . ب : هفتم .
( 5 ) . ب : هشتم .
( 6 ) . ب : نهم .
( 7 ) . ب : دهم .
( 8 ) . الف : ( و ) حذف شده .
( 9 ) . الف : مسكنات .
( 10 ) . ب : ( هر دو يا ) حذف شده .