و فايدهء خلقت آن : تقطيع صوت و اخراج حروف از آن ، و تكلّم به احسن وجوه ، و تميز مذوقات حسّ ذوقى ، و تقليب طعام به انواع ، براى مضغ و خاييدن ، و معونت و يارى دادن بر فرو بردن به دو متعلّق است .
و [ فايدهء ] ديگر ، اعانت بر نفث و دفع اخلاط وارده بدان از دماغ و سينه و معده [ است ] .
[ فايده ديگر آن كه ] چون جرم آن نازك است و مشاركت و اتّصال تمام دارد به فم معده ، لهذا از كيفيات بدنيه زود متأثّر مىگردد . و [ لذا ] از لون و طعم آن ، استدلال به احوال بدن مىنمايند ؛ به خلط غالب . و از دلايل مقرّره است ؛ مانند چشم .
و ببايد دانست كه بهترين اشكال زبان [ آن است كه ] معتدل در طول و عرض ، و آن كه اطراف آن باريك باشد .
و فايدهء انقسام آن به دو قسم در طول و باز اتّصال آنها با هم آن است كه : اگر آفتى به نصفى و طرفى رسد ، نصف ديگر محفوظ ماند . و فايدهء اتّصال آن هر دو با هم : سهولت تكلّم و مضغ و ازدراد است كه اگر دو تا - مانند زبانِ - مار - مىبود ، دشوار مىبود .
خلاصة الحكمة ( فارسى ) — صفحة 303
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص٣٠٣