دموى مذكور شد - علاجش فصد قيفال است از جانب مخالف و ترك شيرينى و حيوانى و خوردن مبردات دوائيه و غذائيه چنانكه در رمد دموى مذكور شد . و بعد از فصد ، منضج و مسهل به نحوى كه در صداع صفراوى گذشت و اگر يك فصد كفايت نكند ، اعادهء فصد از جانب موافق بكند يا حجامت ميان شانه .
و اگر بعد از فصد ، موافق اين نسخه احتقانى بكند انسب است از خوردن مسهل : عنب الثعلب ، خبّازى ، بيخ كاسنى ، بنفشه ، نيلوفر ، بزرك سفيد ، گل خطمى از هريك ، دو مثقال ؛ عناب ، سپستان ، از هريك ، پانزده دانه ؛ شيرهء جو مقشّر با آب برگ چغندر ، از هريك ، هشت مثقال ؛ شيرخشت و ترنجبين ، از هر يك ، ده مثقال ؛ فلوس خيارشنبر ، از هريك ، دو مثقال ؛ روغن بادام شيرين ، پنج مثقال ؛ نمك طعام ، نيم مثقال ؛ در سه دفعه به عمل آورند ؛ دفعه اول آبنمك و قدرى روغن بادام و دفعات ديگر ، ساير اجزاء و آب چغندر را دفعه آخر . در ابتدا غرغرهء سركه و گلاب با آب گشنيز سبز يا آب كاسنى سبز يا آب توت سياه و عنب الثعلب و عدس و جو مقشر و گلنار فارسى و پوست خشخاش و تخم كاهو و تخم گشنيز و سماق از هريك كه يافت شود مناسب است .
و بعد از فصد و اندك سكون ورم و وجع ، ترشىها را از اجزاء غرغره اخراج ، و فلوس و خيار شنبر اضافه نمايند و از خارج نيز ضمادى از گشنيز سبز كوبيده مناسب است .
و اگر ورم از خارج ظاهر باشد و بعد از فصد معلوم شود كه ورم جمع و منفجر مىشود ، غرغرههاى مذكوره را به عمل آورند و گشنيز سبز و اسفناج تازه با شير گاو ، پخته ، گرم ضماد نمايند يا آنكه گل خطمى ، گل بنفشه ، بزرك سفيد ، تخم مرو ، كتيرا ، خبّازى با شير گاو يا آب اسفناج يا آب برگ بارهنگ ،
زاد المسافرين ( فارسى ) — صفحة 56
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٥٦