پيچيدن ناف
چون بىزحير و اسهال بود ، علاج آن است كه آب گرم با روغن زيت و نمك مزج كرده در مثانهء گاو كنند و بر ناف او مىنهند و چون سرد شود ديگربار گرم مىكنند و خايهء قندز به آب ساييده بر آن بمالند سخت نافع آيند . و پشك گوسفند ساييده و گرم كرده در لته بر آن تكميد نمايند ، مفيد بود و اندك سفوف باديان در شير مرضعه خورانيدن اطفال را نيكو بود .
و همچنين با بهمن سرخ با اگر مسحوق در شير مرضعه و استعمال شياف صمغ در روغن افيونى كه در درد روده گفته شد اينجا هم به غايت مفيد باشد و اگر از استعمال چيزهاى گرم كرده تكميد كردن راحت نيابد لته را به آب سرد تر كرده طلا كنند و يا يخ در لته كرده مىنهند مفيد آيد .
بيرون خاستن ناف
اين بيشتر از زور گريه بود .
علاج آن است كه مردارسنگ و اسفيداج با آب گشنيز تر بسايند و طلا كنند و همچنين مرمكى و جوز سرو سوده به آب برگ عنب الثعلب و صبر و مازوى مسحوق كرده به آب گشنيز و عنب الثعلب و اگر احتياج افتد كيسه به مقدار ناف او باديان پر كنند مسحوق كرده بعد طلا بر بالاى ناف او نهند و لتهء نرم بر بالاى آن محكم ببندند و احتياط كنند تا پشت و پهلوى او كوفته نشود از بند .
حكايت : ديدم طفلى را به مجرد همين كيسه بستن صحت يافت .
و خاموش داشتن ايشان تا ممكن بود علاج لابد است .
فتق
آنچه ريحى و معوى بود اكثر از زور گريه افتد طفلان را .
و اما كودكان را از سببهاى قوىتر چون بر خود زور كردن و جستن و چيزهاى بادناك خوردن و امثال اينها افتد .
علاج بادى آن است كه مرضعه و طفل و كودك از چيزهاى بادناك حذر كنند و همچنين از چيزهاى ليز و مزلق . و آنچه بادشكن باشد خورند در طعام و غيره چون زيره و باديان و كراويه و مصطكى .
و اكثر طفل را بايد كه خاموش دارند و حركت كم گذارند .
و كودكان را از هرچه زور آورد حذر فرمايند و چون باد در خصيه بود بر كش ران او و زهار مصطكى مازو و سريش كفشگران و انزروت و نانخواه بسايند و به آب زاك بسرشند و بر لته بر آنجا بندند محكم . و همچنين مازو و گلنار و كندر و خايهء قندوز و موميايى و سريش برابر در آب زاك سرشته مىبندند و چون خشك مىشوند ديگربار تر مىكنند و مىبندند به تخصيص در شبها كه آرميدهاند بهتر آيد و اولى بر بستن بود .
و طريق آن ، آن است كه كيسهء سه گوشه بدوزند چنانچه به اندازه مثلث كش ران از زهار او بود و آن را از زيره كوفته و باديان كوفته پر كنند و نيك بياكنند تا محكم شود . آنگاه بر سه گوشه او سه بند نرم بدوزند .
بعده آن را بر كش ران او كه باد دارد بنهند و دو بند او را از روى رانهاى او بگذرانند به محل بند شلوار و در