پرش به محتوای اصلی

الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — صفحه 645

پدیدآورندگان:

ص۶۴۵
يكمن ، نعناع تر ده شاخ ، عود خام و سك و مصطكى از هر يكى ده درم ، پوست پسته كه بيرون او سفال باشد پنج درم . عود و سك بكوبند و اندر صرّه كنند و مصطكى جداگانه اندر صره كنند و نعنع و پوست پسته اندر آب انار كنند و بجوشانند و صرّها بمالند و قوّت بستانند و نعنع و پوست پسته اندر وى بگدازند و شكر طبرزد برافكنند و بقوام آرند ، و اگر پوست پسته با اندكى سك جداگانه بجوشانند و شكر برافكنند روا باشد .

صفت شراب نعنع كه فواق بنشاند و قى و اسهال باز دارد

بگيرند انار ترش و شيرين و دانهء آن با شحم آن بكوبند و آب بكشند و چند نيمهء وزن آن عصارهء نعنع تر با آن بياميزند و بجوشانند و شكر برنهند و بقوام آرند و اگر مقدارى پوست پسته و سك در وى بپزند سخت قوى باشد .

صفت شراب آلوى مسهل

بگيرند آلو سياه قومسى صد عدد ، عنّاب گرگانى دانه بيرون كرده سى عدد ، خرماء هندو پاك كرده سه وقيّه ، بنفشه خشك دو وقيه ، تربذ سپيد تراشيده نيم‌كوفته دو وقيه . تربذ را جدايگانه اندر صرهء بندند و همه اندر پنج من آب بپزند تا دو بهر برود و بپالايند و سى ستير ترنگبين و نيم من شكر برافكنند و بقوام آرند و يك درم سقمونيا و نيم دانگ زعفران در وى حل كنند ، شربت چهل درمسنگ .

صفت شراب بنفشه كه بر و سينه را نرم كند و طبع فرود آرد

بگيرند گل بنفشه تر يك من اندر چهار من آب فرغار كنند يك شبانروز ، روز ديگر يك جوش بدهند و بدست بمالند و بپالايند . و هم اندرين آب يك من بنفشهء ديگر فرغار كنند و همچنين كنند تا سه دفعت پس شكر را برافكنند و بقوام آرند ، شربت ده درمسنگ . و اگر بنفشه تر بدست نيايد از بنفشهء خشك هم برين‌سان ببايد كرد .

صفت شراب نيلوفر كه تشنگى بنشاند و اندر سرسام و تب گرم سود دارد

بعضى مردمان آب نيلوفر مقطر كنند همچون گلاب و بعضى هم برين طريق شراب بنفشه سازند .

صفت شراب بنفشه كه اندر ذات الجنب سود دارد

بگيرند بنفشه تر نيم من ، دانهء آبى شيرين ده درم ، تخم خطمى پانجده درم ، كثيرا ده درم ، دانهء آبى و تخم خطمى جداگانه بجوشانند و لعاب بستانند و اندر شراب بنفشه سازند ، و كثيرا بسايند و در وى حل كنند و لعاب با آن بياميزند ، شربت پانزده درم با كشكاب و روغن بادام دهند .
الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — صفحه 645 | اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )