بخش پنجم سه باب است :
باب اول - اندر مجرى .
باب 2 - اندر زينت .
باب 3 - اندر علاج زهرها
و اينجا كتاب ختم مىشود .
[ بخش اول : فوايد علمى ]
باب اول از بخش اول ، از فوايد علمى اندر آنكه سبب بيماريهاى مادّه « 1 » چند است و نشان هريك چيست .
بيمارى از گرمى « 2 » و سردى « 3 » يا از ترى يا از خشكى بود و از جمله اين بيماريها نشان بيمارى گرم و سرد و مادّى و غير مادّى مشترك است ، چنان كه نشان بيمارى گرم آن است كه هواى سرد و آب سرد بد و « 4 » رسد خوش آيد و شربتها « 5 » و تدبير ميّسر و موافق آيد و نشان بيمارى سرد آن است كه هواى گرم و آب گرم خوش آيد و شربت و تدبير سخن موافق آيد و نشان « 6 » بيمارى كه از ترى بود گرانى ، سستى و خواب بسيار است و ترى آمدن از بينى و لعاب از دهان [ ب - ا ] و نبض نرم و بطىء و متفاوت ، امّا نشان خشكى بر خلاف اين بود و باشد كى اسهالى بوده باشد يا خون بسيار بيرون كرده باشد و يا كار « 7 » سخت كرده باشد و يا عرق بسيار آمده باشد « 8 » و يا
هامش
( 1 ) . ب : مادى .
( 2 ) . ب : و يا .
( 3 ) . ب : يا از .
( 4 ) . ب : كه به دو .
( 5 ) . ب : شربت .
( 6 ) . ب : و امّا .
( 7 ) . ب : كارى .
( 8 ) . ب : « باشد » ندارد .