باب دوازدهم اندر بيماريهاى جگر
جگر گرم
علامتهاي آن تشنگى بسيار باشد و حرارت اندر جانب راست و موضع جگر .
علاج آن رگ باسليق زدن ، و سحرگاه آب تخم خرفه و سكنگبين دادن ، و جاشتگاه 1 كشكاب با روغن بادام ، و از پس چهار روز يا هفت روز ، آب كسنه و آب عنب الثعلب دهند ، و طبع را به آب ميوه ها نرم دارند ، و فلوس خيارجنبر اندر آب كسنه گداخته و شراب انار و آب انار و شراب زرشك سود دارد . و اگر طبع نرم باشد ، اقراص طباشير دهند ، و ضمادها از صندل و گل سرخ و تراشه كدو و آب كوك و آب عنب الثعلب و آب برگ مورد و اندكى مصطكي و دارچيني بر وى كنند و بر جگر مىنهند .
سرد
علامتهاي آن زبان سفيد باشد و رنگ روى رصاصي ( ارزيز ) و بول غليظ و سفيد و اشتهاى طعام زود پديد آيد ، لكن دشوار گوارد . و ببايد دانستن كه اسهال غالي ( از حد در گذرنده ) با بسياري شهوت ، نشان سردي جگر باشد ، و با سقوط شهوت ، نشان گرمى جگر و ضعيفي باشد .
علاج آن
( 1 / 234 )
اما جگر سرد را ، ماء الاصول را با روغن فستق ( پسته ) و روغن بادام تلخ و دو دانگ جگر گرگ خشك كرده و كوفته و دانگى ريوند چيني با پنج درم گلنگبين سرشته سود دارد ، خاصه اگر سه بامداد بدهند از بهر آنكه جگرهاي جانوران هيچ معتدلتر و با جگر مردم ،