كودكان يا نبض جوانان يا نبض كهلان يا نبض بيران ماننده نيابذ بهيج نبض ازين نبضها آنكاه « 1 » كويند المجانب للوزن و غير موزون و لا وزن له ، اينك يك جنس ديكر اين مقايست بوذ نيز .
و جنس دهم ان بوذ كه اين كس « 2 » رك بيمار همىبيند ببيماريهاى تيز نكه كند كى اين جايكاه كى شريان زير اوست كرمتر از ان جايها « 3 » ديكر بوذ اكر كرمتر يابذ كويد بيمارى سخت تيز بوده است و كر « 4 » نيابذ كويذ سخت « 5 » تيز بغايت « 5 » نيست . اينك ده جنس از اجناس نبض ياذ كردم
( f . 644 )
و اين باب را تعرف اجناس نبض « 6 » كويند و اكنون بباب تعرف اسباب نبض « 6 » مشغول كردم « 7 » .
القول فى تعرف اسباب النبض « 8 »
بدانك اان سببها كه نبض را بكردانند « 9 » سه نوع بوند « 10 » : يكى را طبيعى كويند و اين آن بوذ كه نبض كودكان و جوانان و كهلان و بيران و زنان و مردان « 11 » و نبض به زمان تابستان و زمستان و بهار و تيرماه « 11 » ، و ديكر را نه طبيعى كويند اعنى نامحدود جن نبض كلانان و لاغران و كرسنكان و سيرخوردكان و مانده كشتهكان « 12 » و نبض انكسها كه بكرمابه اندر آمده بوند « 13 » و نبض غمكنان و شاذمانان و آنج بدين مانذ ، و سديكر را الخارج عن الطبيعه خوانند اعنى نبض بيماران ، و من اكنون يكانيكان ياذ كنم .
هامش
( 1 ) - ف : آنكه
( 2 ) - ف : افزوده . كه
( 3 ) - ف : جايكاهاى
( 4 ) - ف : و اكر
( 5 - 5 ) - ف : بغايت تيز
( 6 ) - ف : النبض
( 7 ) - ف : مشغول شوم
( 8 ) - ف : باب تعرف اسباب النبض
( 9 ) - ف : بكردانذ
( 10 ) - ف : بوذ
( 11 - 11 ) - ف : بوذ و نبض بزمستان و تابستان و تيرماه و زمستان و بهار بوذ
( 12 ) - ف : مانده كشتكان
( 13 ) - ف : آمذه بوذ