سالهء خود در پزشكى اشاره كرده است .
تاريخ تولد و وفات او نيز روشن نيست ولى مىدانيم كه وى شاگرد يكى از شاگردان رازى بوده و در اين مورد نوشته است كه « من شاكرد ابو القسم مقانعى ( رازى ) ام و نام وى طاهر بوذ بن محمد بن « ابرهيم و شاكرد محمد بن زكريا بوذ » « 1 » و بدين ترتيب معلوم مىشود كه وى از تربيتيافتگان مكتب محمد زكرياى رازى پزشك نامى است ولى بسبب آنكه در كتاب هدايه گاه از محمد زكرياى رازى بعنوان « استاذ » « 2 » يا « استاذ ما » « 3 » ياد كرده است ابو طالب عبد اللّه بن محمد بن ابى زيد الطبيب در قرن هفتم و هشتم او را شاگرد مستقيم رازى دانسته « 4 » و البته اين تصور خطاست .
از آثار اخوينى بجز كتاب هداية المتعلمين فى الطب اثر ديگرى شناخته نشده است . نام اين كتاب را به چند صورت ديگر هم نوشتهاند « 5 » ولى از مآخذ موجود چنين برمىآيد كه بيشتر بنام « كتاب هدايه » معروف بوده است چنان كه صاحب « چهار مقاله » « 6 » و مؤلف « موجز كمّى « « 7 » نيز به همين نام از آن ياد كردهاند . اخوينى در همين كتاب در چند مورد از قرابادينى سخن گفته است كه « اگر زندگانى بود » « 8 » حبها و معجونها و يارههاى ديگر را در آن ياد خواهد كرد « 9 » و در باب « فى النبض و اجناسه » نيز نوشته است : « بايد تا كر فهم نكنى بكتاب نبض باز كردى كه آنجا تمام ياد كردهام » « 10 » و در « باب ذات الجنب » آورده است كه « تو دانى از كتاب تشريح كى بر سر استخوانهاى . . . » « 11 » ، از اين اشارات چنين برمىآيد كه وى كتابها و رسالههائى در نبض و تشريح داشته و درصدد تأليف قرابادينى نيز بوده است ، ولى از دو كتاب نخستين نشانى در دست نداريم و نمىدانيم كه كتاب اخير را نيز تأليف كرده است يا نه ، بعلاوه در يكى از نسخ كتاب هدايه در فصل « فى انواع السموم » مطلبى در دو صفحه - كه به نظر مىرسد نوشتهء فرزند
هامش
( 1 ) - ص 303 ، همچنين رك . ص 264 ح ، 290 ح
( 2 ) - ص 226 و 671
( 3 ) - ص 395
( 4 ) - ر ك .
يادداشت الحاقى بنسخهء كتابخانهء بادليان آكسفورد .
( 5 ) - « هدايه اخوين » و « كناش اخوين » در يادداشت الحاقى بنسخهء كتابخانهء بادليان اكسفورد ، « كتاب الهداية فى الطب » ورقf . l aنسخهء كتابخانهء فاتح استانبول ، « كتاب هدايه » ص 639 و 643 ، « كتاب هداية » ص 204 ح
( 6 ) - « هدايهء ابو بكر اخوينى » ص 110
( 7 ) - « هداية الاجوينى » ورقf . 264 b« صاحب هدايه » ورقf . 295 bوf . 296 b، « كتاب هداية » ورقf . 273 b( 8 ) - ص 505 ح
( 9 ) - ص 246 ، 247
( 10 ) - ص 797
( 11 ) - ص 327