براى انسان عصر حاضر كه علم شيمى جديد براى أو يك تجزيه و تركيب كمّى و كيفى عناصر موجود در طبيعت و نسبت آنها با يكديگر مشخص مىشود ، بسيار دشوار است خود را از اين تصور برهاند كه منظور از كيميا در أصل ، توليد سنگها و فلزات گرانبها يا تبديل و جعل زر و سيم بوده است .
مشكلى كه تا به امروز لا ينحل مانده ، ارتباط دو واژهء « كيميا » و « شيمى » و ريشهشناسى آنهاست . آنچه مسلّم است ، اين است كه
« Chemie »
با حرف تعريف « ال » عربى ، يعنى
« AlChemie »
همان واژهء مشهور « الكيمياء » عربى است . دربارهء ريشهء اين دو واژه هنوز هم زبانشناسان و تاريخپژوهان علم شيمى به نتيجهء مشتركى دست نيافتهاند . « 1 »
بايد يادآور شد كه هنوز پژوهشى وسيع دربارهء مفهوم دقيق شيمى و كيميا بر پايهء منابع موجود انجام نپذيرفته است . فؤاد سزگين معتقد است كه در مباحث علمى پيرامون نحوهء بيان و تعريف كيميا در نزد عربها و چگونگى برخورد دانشمندان عرب در حوزهء فرهنگ اسلامى - عربى با كيمياگرى ، به اشتباه واژهء
« AlChemie »
را معادل « الكيمياء » يا « علم الكيمياء » دانسته ، و اصولا به اين مسأله توجه نكردهاند كه نخستين كيمياگران دورهء اسلامى ، اين رشته را با اين اصطلاح نمىشناختهاند ، بلكه آن را « علم الصنعه » يا « الصنعه » مىخواندند و از پيشينيان خود در اين زمينه نه با عنوان « الكيميائى » ، بلكه با عنوان « صاحب الصنعه » و حتى گاه « صاحب الحكمه » يا « الحكماء » ياد مىكردند . « 2 »
هامش
( 1 ) - تاريخ نگارشهاى عربى ، فواد سزگين ، به اهتمام خانهء كتاب ، تهران ، ارشاد اسلامى ، 1380 ، ج 4 ، ص 27 .
( 2 ) - همان ، ص 28 .