[ شوراب ]
يك ساعت از روز رفته ، وارد منزل شديم . مسافت اين منزل 4 فرسخ بود .
شوراب ، آبش چندان شور نيست . قلعهء رعيتى دارد . چاپارخانه هم موجود است .
اشجار مختصر و زراعت آبى و ديمى دارد ، مخصوصا هندوانهء ديمى اينجا خالى از امتيازى نيست .
رباط بسيار عالى و وسيع ، با آبانبار بزرگى ، جناب حاجى مستشار الملك ، وزير خراسان در اينجا بنا نهاده ، تازه اتمام يافته است .
بالجمله ، با اين آب ضعيف و آبادى مختصر ، همهچيز خوب و فراوان و هوا معتدل است .
شب دوشنبه ، 9 شوال [ 1300 ه . ق . ] [ نيشابور ]
روانهء نشابور ، « 1 » كه 6 فرسخ متجاوز است ، شديم .
ولايت نشابور وسيعتر از سبزوار ، ولى اصل بلدهء آن در اين عصر كوچكتر است .
حكومت اينجا با نواب على نقى ميرزا فرزند نواب و الا ركن الدوله والى خراسان و نايب الحكومه ايشان موسى خان است ، كه از « 2 » دو ده ستوده افشار و دائىزادهء والى خراسان [ بوده ] و در نيشابور [ ساكن ] مىباشد .
شهر نشابور از بلاد قديمه [ است ] و لطافت هواى آن ، خاصه [ در ] هنگام صبحگاهان مشهور است .
و اكنون ملخّص كلام صاحب تاريخ امكنه را در اين مقام ياد كنيم :
نيشابور . به وفور خيرات و ثمرات آراسته و به انواع مبرّات و اجتماع فرهايان و فاضلان مخصوص است .
عمرو بن ليث صفار را شنيدندش ، كه مىگفت :
« اقاتل على بلدة حشيشها الرّيباس و ترابها البقل و حجرها الفيروزج . » « 3 »
پاورقی
( 1 ) . نشابور يا نيشابور از شهرهاى تاريخى استان خراسان رضوى است كه « نيوشاهپور » يا « نهشاهپور » نام داشته و از روزگار ساسانيان آباد بوده است . اين شهر مركز شهرستانى به همين نام است كه در آبانماه 1385 ه . ش . 688 ، 56 خانوار و 860 ، 208 نفر جمعيت داشته است .
( 2 ) . خاندان .
( 3 ) . مقاتله مىكنم بر شهرى كه گياه آن ريباس است و خاك آن نفل ( بقل ) است و سنگ آن فيروزه است .