لمحرّه
تركت حياتى فى ذرى الحىّ و اصطفى حشاى من الحيّات حشو مضاجعى يجاوبنى الضرّار هاجرة الفلاوتطوى بآصالى الصّلال مسامعى و ان لم يكن سجع القمارى فحسبنا كشيش الافاعى فى نقيق الضفادع .
على الجمله ، اين قريه از بلوك غار محسوب [ شده ] و در اين حوالى چند تپه خاكى غير طبيعى به شكل « مخروط ناقص » ديده مىشود ، كه خاك آنقدرى از اطراف كه به منزلهء خندقى بوده ، برداشته شده ، باقى هم از غارى كه در زير آن است ، بيرون آوردهاند و فوق تپّه مسطح [ است ] و قطر يكى از آنها 50 ذرع است .
معلوم مىشود كه در ايّام سالفه ، « 1 » به واسطهء « انقلابات » و « تغلّبات » « 2 » ملوك طوايف اموال و اثاث خود را در غار انباشته و به واسطهء تپّه [ اى ] كه باستيان « 3 » هندسى است و خندق محيط به آن و قلعه [ اى ] كه شايد فوق تپه بوده است ، خوددارى و مقاومت دشمن مىنمودهاند .
وجه تسميهء اين بلوك به غار از اين راه است ، اگرچه تقرير صاحب تاريخ ازمنه و امكنه « 4 » در شهر رى و تهران ، تمام خانهها « 5 » و عمارات را تحتانى مىگويند .
خلاصهء بيان موّرخ مزبور در باب شهر رى اين است ، كه ترجمه مىشود :
رى
شهرى مشهور از امّهات « 6 » بلاد [ بوده ] و غلّات و ثمرات و خيرات آن فراوان ، و بناى آن قديم [ است ] . به روايت ابن الكلبى « 7 » از آثار هوشنگ است و ساير مورّخين آن را از بناهاى رازبن خراسان دانند ، به تقريب آنكه در نسبت به آن رازى گويند .
و بر كنار آن كوهى بىنبات و مسمّى به طبرك است ، كه در آن معدن طلا است ، ولى
هامش
( 1 ) . گذشته .
( 2 ) . تغلبات( Taqallobat )، جمع تغلب ، پيروزىها .
( 3 ) . باستيان( bastion )، قلعهاى كه در آن اسلحه و ابزار جنگى ذخيره كنند . بناى مرتفعى كه در قلعه سازند .
( 4 ) . تاريخ ازمنه و امكنه ، همان كتاب نفيس جغرافيايى به نام آثار البلاد و اخبار العباد است ، كه زكريا قزوينى ( 600 - 682 ه . ق . ) تأليف كرده است .
( 5 ) . در اصل : خانه
( 6 ) . امهات( ommahat )، مهمترين .
( 7 ) . هشام بن محمد مشهور به ابن كلبى و مكنى به ابو المنذر . تاريخنگار و دانشمند نامدار انساب و اخبار عرب ، كه سنى مذهب و اهل كوفه عراق بوده و در همان شهر در سال 206 ه . ق . درگذشت . از وى كتابهاى بسيارى انتشار يافته ، از جمله : 1 . الاصنام 2 . نسب الخيل فى الجاهلية و الاسلام 3 . بيوتات قريش 4 . القاب اليمن 5 . ملوك الطوايف 6 . جمهرة النسب 7 . تاريخ اخبار الخلفا 8 . كتاب الاقاليم .