مسجد سلطان سليمان
مساجد ديگر هم از بناهاى سلاطين عثمانى هست كه با وجود ديدن اين عالى بنا همهء آنها در نظر بيننده جلوه دارد . خاصه مسجد سلطان سليمان « 19 » اگرچه صحن دارد و وضع بنا قسم ديگر است ولى داخل گنبد مسجد بههمين طرح جامع اياصوفيه است . پايههاى طاق وسط آن بر روى ستونهاى سنگ مرمر است . خيلى قوى و مرتفع . دور هرستونى پانزده ذرع است . سه چهار پارچه بر روى هم گذاشتهاند . ولى اين ستونها را خياره كرده و حاشيهها دادهاند كه بهنظر يك پارچه مىآيد . بناى مسجد همه از سنگ ، داخل آن جميعا از سنگ مرمر است .
بسيار بناى عالى است . منارههاى مرتفع دارد . اين قسم مساجد بسيار است .
مدارس معتبر هم بهجهت تحصيل طلّاب دارند .
مدارس و كتابخانهها
كتاب [ 58 ب ] خانههاى بسيار معتبر دارند . رسم كتابخانه اين است كه جاى مخصوصى مثل مدرسه و مسجد مىسازند . انواع كتب از هرعلمى در آن خانه بهطورهاى خوش گذاردهاند . اين خانه متولّى و موقوفات مخصوص دارد . بهجهت روشنايى و خدمت هركه خواهد به اين كتابخانهها مىرود [ و ] مطالعه مىكند .
اگر خواهد ، استكتاب مىكند . از بردن كتاب به خارج ممنوع است . بسيار رسم خوبى است . جميع طلّاب از جانب دولت وظيفه دارند . به همهء مساجد روشنايى از طرف ناظر اوقاف داده مىشود . اگر بانى آنها موقوفاتى هم قرار داده باشد ، همه در ضبط ناظر اوقاف است [ كه ] در نهايت دقّت صرف مىكند .
امور دينى
از صنف طلّاب كه به اصطلاح آنها سفته گويند كه مخفف سوفته « 20 » باشد
هامش
( 19 ) . « اين محله و مسجد از بناهاى سلطان سليم خان اول پسر سليم خان است كه شهر سليمانيه نيز از بناهاى اوست » . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 107 ) .
( 20 ) . سفتهSofta: طلبهء مكتب - متعصب . ( ابراهيم اولغون و جمشيد درخشان ، فرهنگ تركى به پارسى ، از انتشارات بنياد فرهنگ ايران ) .