ظاهرا ناصر الدين شاه ، پس از مسافرت به اروپا و مشاهدهء مظاهر تمدّن جديد ، احتمالا به اشارهء ميرزا حسين خان سپهسالار قزوينى ، افرادى ذىصلاح را براى جمعآورى اطّلاعات لازم از اوضاع عمومى و اجتماعى مردم و تشخيص امكانات و استعدادهاى مناطق كشور براى توسعه و ترقّى و بهبود اوضاع اقتصادى به ولايات مىفرستاده است و آنان حاصل بررسىها و تحقيقات خود را طىّ گزارشى مبسوط به شاه تسليم مىكردهاند . ( دبيرسياقى ، سفرنامهء خوزستان نجم الملك ، پيشين ، مقدمه ) صدور فرمان چهارده اصلى مذكور نيز ، گرچه در اصل ظاهرا مربوط به احداث سدّ اهواز بوده ، در واقع در چهارچوب همين برنامهء كلّى صورت گرفته است .
سخن را كوتاه كرده ، خوانندگان ارجمند را به قرائت متن كتابچه كه با خطى كاملا خوانا نگاشته شده است ، دعوت مىكنيم .
سفرنامه دوم نجم الدوله به خوزستان ( فارسى ) — صفحة 170
مساهمون: عبد الغفار بن علي محمد ( نجم الدوله )
ص١٧٠