تنگه مدّت هفت ساعت رفتيم ، قريب پنج فرسخ است ؛ و در عرض راه از كنار چندين آبادى گذشتيم ، مثل سيدان « 1 » . جلگهء سبزى است خرّم . خيلى شبيه به دامنهء شميرانات « 2 » . راهى ديگر هم دارد . اين منزل كه يك فرسخ نزديكتر است ، چون مىبايست دو مرتبه به آب زد و از رودخانه گذشت ، احتياط كرديم . خلاصه سيوند قصبچهاى است قريب پانصد باب خانه و يكصد و شصت فرد زراعت 79 است و چهار هزار تومان ماليات دارد . ملك صاحب ديوان است ، مردمش متموّل . قريب ششصد رأس قاطر دارند كه به همهء اطراف كار مىكنند و هر خانه يك رأس اسب دارد . و يك باب حمّام در اين آبادى هست . نان از قرار هفت شاهى . هيزم بار الاغ :
ده شاهى . بيشه و جنگل در كوههاى اطراف زياد است . در سيوند تلگرافخانهاى نيز از انگليسىها هست . از اينجا تحقيق منازل راه نموديم . چنين صورت دادند : از سيوند تا ده نو 6 فرسخ ، تا گرگان 5 ، تا ده بيد 4 ، تا خانه خوره « 3 » 5 ، تا سورمق « 4 » 6 ، تا آباده 4 ، تا شورجستان « 5 » 6 ، تا ايزدخواست 6 ، تا مقصود بيگ 5 ، تا قمشه 5 ، تا مهيار 5 ، تا اصفهان 8 ، ولى بعضى را موافق اين تفصيل نيافتم ، موافق شرح ذيل :
شب دوشنبه 12 [ رمضان ] حركت نموديم به سمت ده نو . مدت نه ساعت ، قريب 6 فرسخ ، در دو فرسخى قوامآباد واقع است . قلعهاى دارد و باغچه و تمام راه از ميان كوه و گردنه و كنار رودخانه مىگذرد و به فاصلهء نيم فرسخ در سيوند پلى است كه صاحب ديوان بر روى اين رود ساخته و اين رود تا پنج شش فرسخ در كنار راه جارى است و آخر منتهى مىشود به لب رودخانه ؛ و محض اجتناب از گذشتن [ از آن ] ، در همان عصر تخت جمشيد ، بغل كوه را از بالاى سر شكاف كردهاند تا به پا ، به عرض يك ذرع و نيم الى دو ذرع و طول دويست ذرع . كارى بزرگ و مخارجى گزاف متحمّل شدهاند . آن وقت وارد شديم در جلگهء مشهد امّ النّبى كه مادر حضرت سليمان باشد . به فاصلهء يك فرسخ مىرسيم در وسط جلگه . آنجا آثار بزرگى برپاست .
پيداست [ كه ] اطاق سنگى است در 7 طبقه « 6 » به طول 3 ذرع و عرض دو ذرع . از قرارى كه در تواريخ فرنگى ديده شده ، مشهد امّ النّبى مقبرهء كيومرث يا كيخسرو است به غلط مشهور شده .
هامش
( 1 ) . در نسخهء خطّى : سيدون
( 2 ) . در نسخهء خطّى : شمرانات
( 3 ) . در نسخهء خطّى : خانه خره
( 4 ) . در نسخهء خطّى : سرمق
( 5 ) . در نسخهء خطّى : شولكستان 80
( 6 ) . در نسخهء خطّى : طبقهء 7