و زر كلى در حدود 225 ه 839 م « 1 » نوشتهاند ، و بهر صورت در حدود 200 ه 815 م زندگانى داشت ، و اشعار عربى او را المبرد در الكامل ، و ابن شاكر در فوات الوفيات و خواجه عبد اللّه انصارى هروى آوردهاند ، كه اكثر آن حكم و مواعظ است مانند اين شعر :
تعصى الاله و انت تظهر حبه * هذا محال فى القياس بديع
لو كان حبك صادقا لاطعته * ان المحب لمن يحب مطيع « 2 »
« اين كار عجيبى است كه با وجود اظهار حب پروردگار ، از اوامرش عصيان كنى ! اگر در دوستى صادق مىبودى ، پس حتما اطاعت او را مىنمودى . زيرا محب همواره مطيع محبوبست » در گردش روزگار گويد :
الدهر لا يبقى على حالة * لكنه يقبل او يدبر
فان تلقاك بمكروهه * فاصبر ، فان الدهر لا يصبر « 3 »
« روزگار بر يك حالت نمىماند ، گاهى روى دارد و گهى پشت . پس اگر ازو تلخى بينى ، صبر كن ! زيرا روزگار خودش ثبات ندارد . »
از اشعار درى محمود هروى اين دو بيت بوسيلهء هدايت بما رسيده :
نگارينا بنقد جانب ندهم * گرانى در بها ، ارزانت ندهم
گرفتستم بجان دامان وصلت * نهم جان از كف و دامانت ندهم « 4 »
مخفى نماند كه هدايت كتاب تاريخى نيكو را به اين محمود وراق هروى نسبت داده ، « 5 » ولى درينجا بين او و محمود وراق مورخ و مولف عصر سلطان مسعود غزنوى كه معاصر بيهقى بود ، « 6 » خلط روى داده . در حالى كه بين اين دو وراق همنام زياده از دو قرن فاصله بوده است .
هامش
( 1 ) - الاعلام 8 / 42
( 2 ) - طبقات الصوفيه انصارى 30
( 3 ) - فوات 2 / 286 و مصباح الهدايه 409 كه اين ابيات را به رابعه نسبت داده است .
( 4 ) - مجمع الفحصا 3 / 1184
( 5 ) - همين كتاب
( 6 ) - تاريخ بيهقى 1 / 261