نساختند ، ماليات را هم به اندازهء دورهء ساسانى گرفته نتوانستند . « 1 »
در طبقات اجتماعى دورهء ساسانى بعد از شهزادگان و شهرداران ( شهرياران ) و وزرگان ( الاشراف ) دهقانان و سواران و گروه آزاذان محسوب بودند ، و چون لشكرسوار دولتى ازيشان تشكيل مىشد ، و سپهداران بزرگ هم سوار بودند بنابرين اعراب ايشانرا كه در دورههاى نخستين اسلامى بر همان موقف اجتماعى باقى بودند اسوار و جمع آن اساويرات يا اساوره گفتند ، كه در پهلوى اسواران يا اسوارگان بودند . « 2 »
طبقهء سواران كه در عصر ساسانى اصل اين نام اسوبار و جمع اسوباران بوده « 3 » همواره آموزگارى بنام اندرژبذ اسپوارگان داشته و عربان آن را « موءدب الاساوره » ميگفتند « 4 » ، كه از طرف پادشاه مقرر بود ، تا به تعبير ابن اسفنديار « بشهرها و رستاقها ابناء قتال ( را ) به سلاحشورى و انواع آداب آن مشغول دارد . » « 5 » و ازين برمىآيد كه طبقهء سواران به لشكر و سپاه دولت تعلق داشته و همواره زير نظر يكنفر معلم ، تمرينات جنگى را ادامه مىدادهاند .
طبقهء ديگر ازين اشراف كذك خواذيان ( كدخدايان ) بودند ، كه عرب ايشانرا « ملوك الطوايف » گفتهاند ، و مقصد از ان روساى كده - كته - كوتاند كه بمعنى خانه باشد . در اوستا كته
KATA
و در پهلوى كتك
KATAK
و در واخى كيت
KET
و در سريكلى و شغنانى كد
CED
به همين معانى است . « 6 » و زنان اين طبقهء روءساء كذك بانوگ ( كدبانو ) بودند ، كه همين مقام بلند را در طبقهء نسوان جامعه داشتند ، و اين
هامش
( 1 ) - كريستن سين در ساسانيان 144
( 2 ) - همين كتاب 346 ، در بلاذرى 470 جمع آن اساوره است .
( 3 ) - كارنامه اردشير بابكان 63
( 4 ) - دار مستتر در حاشيه نامه تنسر 57
( 5 ) - نامه تنسر 16 طبع تهران 1311 ش
( 6 ) - حواشى برهان 1604