جنبش برازبنده « 1 » و آمدن المهدى بخراسان
ديگر از شورشيان خراسانى كه در عصر منصور به پيروى بو مسلم در خراسان شور و هيجانى را پديد آورد ، و مردم را در تحت پرچم سپيد خود در مقابل سلطهء عباسى برانگيخت ، برازبنده بن بمرون ؟ است كه او را تنها بسند زين الاخبار گرديزى ميشناسيم .
شورش خطرناك راونديان خراسانى طوريكه گفتيم در پايتخت هاشميه ختم شد
پاورقی
( 1 ) - اين نام خراسانى خيلى قديم است ، و قبل از عصر اسلامى نيز در خراسان سوابقى دارد ، و گمان ميرود كه اين مرد پرشور از بقاياى حكمرانان قديم اين سرزمين باشد . زيرا بقول ابن خرداذبه لقب پادشاه هرات و پوشنگ و بادغيس برازبنده بود ، كه براز ان و ابراز هم ضبط گرديده ( المسالك و الممالك 39 ببعد ) و طوريكه كريستن سين بحوالت كتاب تسلط عرب تاليف ونفلوتن مىنويسد : در نساهم حكمران را وراز و در غرجستان وراز بندگ مىگفتند .
( ساسانيان 676 ترجمه اردو ) اين نام از مقولهء تسميه بنام حيوانات است كه درين كتاب نظاير فراوان آن در اسماء خراسانى آمده است ، و در اوستا و رازه و در پهلوى و راز و در فارسى گراز بر وزن گداز بمعنى خوك نر باشد ، كه در هندى قديم و راهه ، و در كردى بيراز ، و در ارمنى و رز به همان معنى بود ، و براز بنده شكل فارسى شدهء همان وراز بندگ غرجستانيست .
در دو نسخهء خطى زين الاخبار گرديزى كه در انگلستان موجودند ، اين نام غلط نوشته شده ، ولى صحيح آن باستناد ابن خرداذبه برازبنده است ، اما نام پدرش در هر دو نسخه به شكل ؟ ؟ ؟ ئمرون بدون نقطهء اول است ، كه آن را عرون هم توان خواند ، و بهر صورت مشكوك است ، و تا وقتى كه باتكاء سند قوى ديگرى صورت صحيح آن بدست نيايد ، همين شكل مورد ترديد و شبهت خواهد بود ، و آنچه آقاى سعيد نفيسى در حصهء مطبوع زين الاخبار اين كلمه را به حدس پيروز نوشته چون سندى ندارد اعتماد را نشايد .