كردن غذا داشت كه مسى بود و نام « وقف مسجد عاشورا » بر روى آنها نقش شده بود . « 1 »
يكى ديگر از حسينيّههاى بزرگ و پر دوران ، حسينيّهء پايين شهر ( تادا
tade
) بود . نام قديمى اين حسينيّه « آقا ميرهادى » بود كه بعدها به آن حسينيّهء « مير سيّد محمّد » مىگفتند . در اين حسينيّه كه به سبك تكيهها ساخته شده بود عصرهاى روزهاى اوّل تا دوازدهم ماه محرّم روضه مىخواندند . حسينيّهء مزبور حياط نسبتا بزرگى داشت كه در ضلع جنوبى آن يك ايوان بزرگ و در سه ضلع ديگر غرفهها و ايوانكهاى كوچكى كه اندكى از كف حياط بلندتر بود ساخته شده بود . در ايّام عزادارى تمام حياط و ايوان و ايوانچهها را فرش مىكردند . معمولا روحانيان و بزرگان شهر در ايوان جنوبى و ساير مردم در غرفهها و كف حياط مىنشستند و تنها يك راه براى عبور دستههاى عزادار باز مىگذاشتند . زنها بر بالاى بام براى خود « جا » مىگرفتند و برخى ساعتها پيش از شروع روضه فرشى و قاليچهاى مىفرستادند و جاى مناسبى - مشرف بر منبر - « رزرو » مىكردند .
اين حسينيّه خيلى مورد توجّه مردم بود و جمع كثيرى از مردم شهر در آن حضور مىيافتند .
يكى از مراسمى كه در پايان برخى از روضهخوانىها برگزار مىشد « حسنيه » ( هسنيه
hasanye
) بود كه در اين حسينيّه معمولا در پايان روضهخوانى اجرا مىشد . اين رسم تنها توسّط مردها اجرا مىگشت ، بدين صورت كه پس از پايان روضه و اعلام ختم مجلس عدّهاى از مردان ميان سال و جوان دور حياط حسينيّه حلقه مىزدند و در يك صف بيضى بزرگى تشكيل مىدادند ، هر نفر دست چپ خود را زير بازوى راست شخص مجاور خود مىگذاشت و يا جامهء او را از پشت يا پهلوى چپ او مىگرفت و پاى راستش را اريب به طرف راست حركت مىداد و پاى چپش را اندكى به عقب مىبرد و با تأنّى يك گام يك گام به سمت راست حركت مىكرد و با مشت بستهء دست راست به سينهء چپ خود مىزد و همه باهم مىگفتند « حسنيّه » و يا عدّهاى مىگفتند « حسن » و عدهاى مىگفتند « حسين » ، گاهى برخى مىگفتند « حيدر » و برخى مىگفتند « على » و گاهى همه سكوت مىكردند و يك نفر خوشصدا با آواى بلند « چاووش » مىخواند . اين عمل را آنقدر ادامه مىدادند و تكرار مىكردند تا مردم به تدريج از حسينيّه خارج مىشدند و در نتيجه از ازدحام آنان در وقت خروج جلوگيرى مىشد . « 2 »
رسم ديگرى كه در پايان عزادارى عاشورا معمول بود گرفتن « شام غريبان » بود كه در آغاز شب يازدهم محرّم اجرا مىشد .
« شام غريبان » كمابيش مانند يك مجلس روضه بود با اين تفاوت كه در اين جلسه چراغ
هامش
( 1 ) . در دهههاى بعد در شبهاى ماه مبارك رمضان بويژه در ايّام و ليالى احيا در اين مسجد روضهخوانى مىشد .
( 2 ) . براى آگاهى از حسينيّهها نك : جستار سوّم . فصل چهار . حسينيّهها . صص 135 - 121 .