170 مدرسه عمر
سال ساخت : قرن هشتم هجرى قمرى
وضعيت : تخريب
آدرس : جنب مسجد جامع اصفهان
علّت نامگذارى : بانى مدرسه
در وسط ضلع شرقى مسجد جمعه « 1 » ايوانى است كه يك كتيبه كاشىكارى از زمان شاه سليمان صفوى دارد و مىرساند كه در آن زمان تعميراتى در ايوان به عمل آمده
هامش
( 1 ) - منظور همان مسجد جامع اصفهان است كه در حوالى ميدان كهنه ، در محلّهى « بو اسحاقيّه » كه اكنون در نزديكى فلكهء سبزه ميدان ( ميدان قيام ) و خيابان هاتف قرار گرفته است و تاريخچهى عظيمى دارد ، به تعبير ديگر عمر و قدمت اين مدرسه به پايايى عمر اسلام در اين منطقه است و نخستين مسجد باشكوه در فلات مركزى ايران محسوب مىشود و هر بخشى از آن نمايانگر بخشهايى از معمارى و هنر مسلمانان در دورههاى مختلف نظير : سلجوقيان ، مغولان ، آل مظفّر ، تيموريان ، آققويونلوها ، صفويّه و . . . است . پروفسور پوپ جملهى عبرتانگيزى در باب اين مسجد دارد : « . . . اين بنا با عظمت خاموش و جدّى و اسرار آميزش ، يكى از زيباترين آثار معمارى جهان است » ( نقل از كتاب « اصفهان » دكتر هنرفر ، ص 106 ) . در كتاب « محاسن اصفهان » آمده كه : « . . . براى هر نماز ، كمتر از پنج هزار نفر در آن اجتماع نمىكنند ، پهلوى هر ستونى از مسجد ، استادى ( شيخى ) قرار دارد . . . آراستگى اين محل ، به واسطهى مناظرهء فقها و مباحثهء علما و مجادلهى متكلّمين و . . . است . . . » ( ترجمه محاسن اصفهان ، مافرّوخى ، صص 84 و 85 ) .
به هر حال آنچه روشن است اين كه اين مسجد در عهد صفويّه گسترش كمّى و كيفى زيادى پيدا كرد و چون نوعى مركزيّت علمى و فقهى داشت ، مدارس ديگرى در كنار آن به وجود آمدهاند ، گويى اين مدارس كوچك از اين منبع فياض سيراب مىشدهاند . چون در محاسن اصفهان ( ص 85 ) فهرست كتابهاى كتابخانهى مسجد جامع را « سه جلد بزرگ » ذكر كردهاند كه به خوبى مىتوانسته يك منبع غنى علمى محسوب شود .