بنا ايجاد نگشته بلكه تعمير يا تجديد بنا شده و يا قسمتى بر بناى قديمى اضافه گشته است .
آنچه در اينمورد ميتوان گفت اينست كه اين هردو امامزادهء بزرگوار فرزندان بلافصل حضرت موسى بن جعفر ( ع ) نبودهاند و چون كتيبه يا نوشتهاى كه حاكى از شجرهء نسب آنان باشد در دست نيست بايد گفت كه آنها از نوادههاى آن بزرگوار و احيانا از فرزندان حمزة بن موسى الكاظم ( ع ) يا صدر الدين بن موسى ( ع ) بودهاند .
ما متأسفيم كه با همهء كوششى كه در اينباره به كار برديم اطلاعات كامل و مستندى بدست نياورديم .
امامزاده صالح چنان كه گفتيم در عهد سلاطين صفوى مورد احترام آنان بود و مقبرهء او ، طبق نوشتهء مورخان و جهانگردان ، بست و دار الامانى براى گناهكاران بشمار ميآمد ولى چون محوطهء وسيعى براى اقامت طولانى پناهندگان نداشت از اينرو آنها در فرصت مناسبى ، كه در روزهاى اول بدست ميآوردند ، عرض ميدانى را كه بين آن بقعه و مقبرهء شيخ صفى الدين بود ، و امروزه به خط مستقيم در حدود يكصد متر است ، مىپيمودند و خود را بآستانهء در ورودى شيخ ميرسانيدند و تا زمانيكه بخشوده نمىشدند در آنجا ميماندند و از غذاى مهمانسراى شيخ نيز اطعام ميگشتند .
حمامهاى قديمى اردبيل :
ديگر از آثار تاريخى اردبيل چند حمام قديمى بود كه تأسفا در اين چند سال اخير جاهلانه آنها را خراب كردند . اردبيليان از دوران قديم بنظافت و پاكى علاقه داشتند و براى شستشوى خود حمامهاى بزرگ و زيبائى ميساختند و تا آنجا بدين امر علاقمند بودند كه يكروز در هفته را بنام « روز حمام » « 1 » ميناميدند . مورخان و جهانگردان قديم از اين حمامها تعريفهاى زيادى كردهاند و مثلا مقدسى در احسن التقاسيم ، در آنجا كه راجع به اين ولايت سخن ميگويد ، مينويسد كه « . . . حمامهاى پاكيزه و تميز در آن موجود است . . . » « 2 »
هامش
( 1 ) - آن روز را كه دومين روز هفته يعنى روز يكشنبه بود به زبان محلى « حمام گونى » ميگفتند .
( 2 ) - احسن التقاسيم . تأليف مقدسى . طبع ليدن . 1877 ميلادى . رجوع شود بصفحهء 111 جلد اول اين كتاب .