نسيمهاى ملايم و خنك كوه به دره و دره به كوه كه بادهاى محلى را تشكيل مىدهند ، جهت عمومى وزش باد در تابستان شمال شرقى ، و در زمستان شمال غربى است .
وجود دشتهاى جنوبى افغانستان و كوهستانهاى خشك و صحراى لم يزرع پاكستان در سرتاسر تابستان مركز كم فشار بسيار وسيعى را تشكيل مىدهد و توليد جريانهايى مخالف جهت حركت عقربههاى ساعت حول اين مركز مىكند و در نتيجه باد شمال شرقى ، كه در اصطلاح محلى آن را باد آيش مىگويند ، در خرداد و نيمهء اول تيرماه وزيدن مىگيرد كه براى محصول كشاورزى بسيار زيان بخش است . همانطور كه در قسمت مربوط به بررسى وضع كشاورزى خواهد آمد ، زمان وزش اين باد معمولا هنگامى است كه گندم به گل مىنشيند و اين باد نه تنها باعث كم دانگى خوشه مىگردد ، بلكه در برخى موارد محصول را مىسوزاند .
در مورد علل وزش باد زمستانى در جهت شمال غربى ، به بحث مختصرى در مورد بارندگى زمستانه و سرماهاى زودرس خواهيم پرداخت .
توده هوايى كه در اقيانوس اطلس در مدار 30 درجه تشكيل مىشود ، قسمتى از طريق مديترانه نواحى غربى ارتفاعات زاگرس را در برمىگيرد و قسمتى از طريق شمال اروپا از فراز درياى سياه گذشته ، ضمن عبور از روى درياى مازندران و كسب رطوبت بيشتر ، از معبر گيفان به داخل درهء قوچان رانده مىشود . اين تودهها سرد و مرطوب ، ضمن صعود ملايم در دامنهء دره ، توليد بارندگى زمستانه در منطقه مىكند .
در بجنورد ، در ارتفاع 697 متر « 1 » از سطح دريا ، بارندگى سالانه بهطور متوسط 372 ميليمتر و در قوچان 5 / 203 ميليمتر است . البته اين مقدار متوسط بارندگى در قوچان است ، ولى بايد توجه داشت كه در نواحى كوهستانى حد بارندگى بسيار بالاست . بهطور مثال در درهء « زوباران » به علت وضع خاص جغرافيايى و شمالى جنوبى بودن آن ، مقدار بارندگى ، بسيار قابل ملاحظه است و به همين دليل به آن « زوباران » يعنى درهء باران لقب دادهاند .
در درهء قوچان ، زمستانها بادهاى سرد و تند مىوزد و اغلب توليد كولاكهاى شديد مىكند . گاه تودههاى هوايى كه در زمستانها بر روى صحارى سيبرى تشكيل مىشود از
هامش
( 1 ) . آمارنامهء استان خراسان ، سال 1356 ، ارتفاع بجنورد را از سطح دريا 210 ، 1 متر ذكر مىكند .