بسم اللّه الرّحمن الرّحيم الحمد للّه و سلام على عباده الّذين اصطفى
پيشگفتار پژوهنده
I
- از « مكان شرقى » تا « جانب غربى »
مثنوى معنوى مولانا جلال الدّين محمّد بلخى - رضى اللّه عنه و أرضاه - در روزگارى بر صفحهء دفتر صوفى رنگ سواد و حرف گرفت كه از شگرفترين ادوار تاريخ تمدّن اسلامى و شورمندترين روزگاران سير تصوّف و نگارشهاى صوفيانه بشمارست .
يورش مغول به ايران و كشتن و سوختن و ستم و دراز دستى و سختگيرى ناشى از آن ، روحيّهء دنياگريزى را در ميان مردم رواج مىداد . اين ، مايهء اقبال روز افزون عامّه به « تصوّف » شد كه از پيش در سرزمين ايشان ريشه و نفوذ داشت و چنان روحيّهاى را ، در گفتار و گاه در كردار ، از خويش فرا مىنمود .
مردمانى كه بود و نابود خويش را در تلاطمهاى سياسى و نظامى عصر از كف مىدادند و هيچ ضمانتى هم براى برقرارى نان و جانشان در كار نبود ، بهتر و ژرفتر