و ببايد دانست كه گاهى فرد و وتر اطلاق كرده شود و آنچه مقابل شفع است اراده كرده مىآيد ، و به اين اعتبار اطلاق آن بر حق به ملاحظهء مقام جمعى الهى است . كما قال : « إنّ مسمّى اللّه أحديّ بالذات كلّ بالأسماء » .
و گاهى اطلاق كرده مىشود و اراده كرده مىآيد واحدى كه عدد نيست اما اصل عدد است ، و به اين اعتبار اطلاق او بر حق سبحانه و تعالى به حسب مقام جمع الجمع كه هويت مطلقه است كه مسماست به احد ، تواند بود ، بيت :
احد است و شمار ازو معزول * صمد است و نياز ازو مخذول
آن احد نى كه حسّ شناسد و وهم * و آن صمد نى كه عقل داند و فهم « 1 »
* * *
Footnote
( 1 ) - اين دو بيت از باب توحيد حديقة الحقائق عارف مجدود بن آدم سنائى غزنوى است .