- اطوار ثلاثه : به تصحيح حسين داودى ، نشريهء معارف ، دورهء نهم ، شمارهء 2 ، تهران ، مرداد و آبان 1371 ش .
- عقل و عشق يا مناظرات خمس : تصحيح و تحقيق اكرم جودى نعمتى ، تهران ، اهل قلم زير نظر دفتر نشر ميراث مكتوب ، 1375 ، چاپ اول .
- المناهج فى المنطق ، تصحيح دكتر ابراهيم ديباجى ، مؤسسهء مطالعات اسلامى دانشگاه تهران و مؤسسهء بين المللى انديشه و تمدّن اسلامى ، 1376 ، چاپ اوّل .
9 . شرح نظم الدّر
9 - 1 . موضوع
شرح نظم الدّر كتاب حبّ الهى و تفسير عاشقانهء هستى بر مبناى عرفان ابن عربى است .
صائن الدين با براعت استهلالى كه در آن به كار گرفته ، اين معنا را به خواننده مىرساند كه سراسر كتاب ، حديث همين يك اصل است :
يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ
:
« حمد بىحد خداى را كه نهال بود و نابود از رياض اراضى « كان اللّه » مقطوع كرده ، در عين آن قطع ، حضرتى را كه كشتهزار حبوب
يُحِبُّهُمْ
شايد ، وصل گردانيد و به آبيارى
رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ
آن را سرسبز و شاداب داشته ، مستعد ريع ظهور انوار و ثمار
يُحِبُّونَهُ
ساخت .
و شگفت آنكه
يُحِبُّهُمْ
پيش از
يُحِبُّونَهُ
باشد . آن شوريده هم كه صائن الدين را در كمند جذبه خويش داشت ، پيشتر گفته بود : « اصل عشق از قدم رود ، نقطهء « باء »
يُحِبُّهُمْ
، به تخمى در زمين
يُحِبُّونَهُ
افكندند ، لا بل آن نقطه در « هم » افگندند تا
يُحِبُّونَهُ
برآمد . چون عبهر عشق برآمد ، تخم همرنگ ثمره بود و ثمره همرنگ تخم . » « 1 »
صائن الدين همانند ديگر عرفا معتقد است كه عشق عبارت از ميل ذاتى همهء اعيان موجودات است كه در تمام هستى ، از مبدأ آفرينش تا منتهاى عالم آميزش و آلايش
هامش
( 1 ) . سوانح غزالى ، ص 83 .