باب دويم در بيان ظهور صفاتى حق تبارك و تعالى و بيان مقام علم
چون محقق شد كه ادراك هستى جزوى و كلى هستيها را ضروريست ببايد دانست كه وقتها ادراك هستى كلى مظهر آئينه ادراك هستى جزوى بود و اين مقام معرفت است و نص
أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
و
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
و من عرف نفسه فقد عرف ربّه مبيّن اين مقام است و گاه به عكس آن بود كه مقام علم است و آيه
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ
اى صفاتنا و افعالنا
وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ
اى فى الانفس مبيّن اين مقام است بلكه بيشتر آيات تنزيل و اخبار و آثار در اين قسم وارد است از آن جهت كه بافهام نزديكتر است و مستلزم ادراك ادراك است كه حكمت بعثت انبياء و رسل است آنچنانكه بيان كرده شود
إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ
و
كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ
يعنى افعال و اعمال « حقيقت » نفس ادراك فطرى يعنى معرفت بسيط قابل تفكر نيست كه تحصيل حاصل محال است بلكه