اكنون بنگر كه عمر را قصد چه بود و حقّ تعالى را از آن مراد چه بود تا بدانى كه كارها همه آن شود كه او خواهد .
بيت « 1 »
شمشير به كف عمّر در قصد رسول آيد * در دام خدا افتد وز بخت نظر يابد 323
اكنون اگر شما را نيز گويند كه « چه آورديد ؟ » بگوييد « 2 » « سر آوردم » گوييد ما اين سر را ديده بوديم . » بگوييد « نى ، اين آن نيست . اين سرى ديگر است . » سر آن است كه درو سرّى باشد و اگرنه هزار سر به پولى نيرزد .
اين آيت را خواندند كه
وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى
« 3 » . « * » ابراهيم عليه السّلام « 4 » گفت « خداوندا چون مرا به خلعت رضاى خويشتن مشرّف گردانيدى و برگزيدى ذرّيات مرا نيز اين كرامت روزى گردان . حق تعالى فرمود
لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ
« * * » . يعنى آنها كه ظالم باشند ايشان لايق خلعت و كرامت « 5 » نيستند ، قيد گرفت گفت « خداوندا آنها كه ايمان آوردهاند و ظالم نيستند ايشان را از روزى خويشتن با نصيب گردان و ازيشان دريغ مدار . » حقّ تعالى فرمود كه « رزق عام است « 6 » همه را از وى « 7 » نصيب باشد و ازين مهمانخانه ، كلّ خلايق منتفع و بهرهمند شوند الّا خلعت رضا و قبول و تشريف كرامت ، قسمت خاصان است و برگزيدگان . »
اهل ظاهر مىگويند كه غرض ازين بيت « 8 » ، كعبه است كه هركه در وى گريزد از آفات امان يابد و در آنجا صيد حرام باشد و به كس نشايد ايذا رسانيدن و حقّ تعالى آن را « 9 » برگزيده است . اين « 10 » راست است و خوب است الّا اين ظاهر قرآن است . محقّقان مىگويند كه بيت درون آدمى است . يعنى خداوندا ، باطن را از وسواس و مشاغل نفسانى خالى گردان و از سوداها و فكرهاى فاسد و باطل پاك كن تا درو هيچ خوفى نماند و امن ظاهر گردد و به كلّى محلّ وحى تو باشد در او ديو و وسواس را راه نباشد .
هامش
( 1 ) . ح : ( بيت ) ندارد .
( 2 ) . اصل : آوردند ، بگويند
( 3 ) . ح : افزوده : الآية
( * ) سورهء بقره آيهء 125
( 4 ) . صلوات اللّه عليه
( * * ) سورهء بقره آيهء 124
( 5 ) . ح : كرامات
( 6 ) . اصل : علم است
( 7 ) . ح : همه را از آن
( 8 ) . ح : از بيت
( 9 ) . ح : آن بيت را
( 10 ) . ح : آن