عهد اكبر آورده مىگويد كه وى ديوانى مشتمل بر پنج هزار بيت تأليف كرده است « 1 » . يك نسخهء خطى از اين ديوان در كتابخانهء ديوان هند موجود و محفوظ مىباشد « 2 » .
منابع آگاهى از شيخ احمد جام
قديمترين نويسندگانى كه از شيخ احمد يادى كردهاند به ترتيب تاريخى عبارتند از « 3 » :
1 - سيف بن محمد بن يعقوب هروى در تاريخنامهء هرات كه آن را ميان سالهاى 718 و 722 هجرى نوشته و در چند جا بمناسبات تاريخى از اعقاب احمد نام برده است « 4 » .
2 - حمد اللّه مستوفى قزوينى در تاريخ گزيده و نزهة القلوب بذكر نام و لقب و مدفن او اكتفا كرده و نخستين كسى مىباشد كه لقب ژندهپيل را آورده است « 5 » .
3 - فصيحى خوافى در مجمل خود اطلاعاتى دربارهء احمد و خاندان او بدست مىدهد . متأسفانه نگارنده به نسخههاى خطى اين كتاب دسترس نيافتم ولى آن را با عطف به يادداشت علامهء قزوينى در حاشيهء ص 317 كتاب شدّ الازار جزو منابع مىآورم . « * »
هامش
( 1 ) - منتخب التواريخ ، ج سيم ص 386 ، چاپ كلكته 1896 ميلادى .
( 2 ) - فهرست نسخ خطى كتابخانهء ديوان هند تأليف هرمان اته ، ص 793 .
( 3 ) - بعيد نيست كه اين فهرست ناقص باشد و با كثرت كتب چاپ نشدهء فارسى هنوز بتوان منابع جديدى پيدا كرد . اگر از خوانندگان كسى به چنين كتبى برخورد البته اين فهرست را تكميل خواهد نمود .
( 4 ) - تاريخنامهء هرات چاپ پرفسور محمد زبير الصديقى ، كلكته 1944 ، ص 397 ، 437 تا 439 ، 691 ، 772 تا 773 و چند موضع ديگر .
( 5 ) - تاريخ گزيده ص 792 و نزهة القلوب ص 154 .
( * ) - اين كتاب بهمت جناب آقاى محمود فرخ در دو مجلد در سالهاى 1339 - 1340 در مشهد بچاپ رسيده است و اخبار موجود در آنكه بيشتر مربوط به اخلاف شيخ احمد است در حواشى كتاب روضة الرياحين نقل گرديده است . آنچه دربارهء خود شيخ جام آورده است تازه نيست و نكتهء ناگفتهاى ندارد .