رسول اكرم
اعتقاد و تعلق خاطر احمد برسول اكرم بىنهايت قويست .
در يك مورد مىگويد كه همه پيامبران روىهمرفته يكصد و هفده صفت دارند و پيغمبر اسلام به تنهائى جامع و داراى همهء آن صفات است .
رسول اللّه به اين پايه از آن رسيد كه ترك منى نمود و با فقر محض و انكار هستى خويش به بندگى خداوند يكتا پرداخت .
عشق و غفلت
عشق الهى نظير عشق ظاهرى است . همچنانكه عاشق با توجه به سرگرمىهاى روزانهء زندگى تدريجا سرد مىشود و معشوق را از ياد مىبرد ، غفلت از خداوند و اشتغال بامور دنيا هم ممكن است عارف عاشق را از ياد خدا دور كند و او را به زندگانى فانى اين جهان دلخوش سازد .
نشان دوست
نشان دوست حقيقى در نظر شيخ احمد پنج است : نخست آنكه لذت او در طاعت و خدمت خداوند است نه در رضاى نفس . دوم آنكه شادمانى او در تسبيح و تهليل مىباشد نه در تملقگوئى و بندگى ديگران كردن . سيم آنكه ثروت و غناى او در مشاهدهء جمال حق است نه در نعمت اين دنيا . چهارم آنكه زندگانى او در جدائى از خلق است نه در آميزش با ايشان .
پنجم آنكه خوردن و آشاميدن و جامه پوشيدن با آنكه لازمهء زندگانىاند رنج و محنت او مىباشند .
فقر
راجع به فقر حقيقى و مقصود از آن شيخ احمد مىگويد كه نشانهء آن خواستن و درد طلب داشتن است . اگر فقر نبود رسول اكرم هرگز بمعراج نائل نمىشد . فقر همه صفات زشت و انديشههاى پليد
هامش
- ابنيهء تاريخى خراسان ص 81 ) . مأخذ اين روايت بر من معلوم نشد چون در ناسخ التواريخ و روضة الصفا و تاريخ عالمآراى عباسى آن را نيافتم . شيخ بقول پارهاى از منابع ديگر و چنان كه از نوشتههايش برمىآيد سنى بوده است . رجوع شود بمقامات ، شمارهء 64 ، و مقالهء استاد ماير در چاپ جديد دائرة المعارف اسلام .