در تمتع از نعمتهاى اين جهان آزاد مىگذاشت . وى هشت زن داشت كه يكى از آنها را در هشتاد سالگى گرفت « 1 » .
خم شكنى
يكى از خصائص شيخ احمد دشمنى سخت او با مى و مىخوارى است و در تمام عمر كوشيده است كه ميگساران را توبه دهد و خمهاى شراب را بشكند . مقامات پر از حكاياتى است كه اين صفت او را مىرساند و نظر به همين صفت شيخ است كه حافظ مىگويد :
حافظ غلام جام مى است اى صبا برو * وز بنده بندگى برسان شيخ جام را « 2 »
و بابا فغانى شيرازى گفته است :
مستان اگر كنند فغانى به توبه ميل * پيرى به اعتقاد به از شيخ جام نيست « 3 »
سختگيرى بر مردم
ديگر از مشخصات شيخ احمد سختدلى و قساوت اوست .
براى رسيدن بهدف خويش كه ترويج شريعت و توبه دادن گناهكاران است از هيچ وسيله و هيچگونه مجازات كه اجراى آن در قدرت اوست رو گردان نمىباشد . عفو و گذشت بهويژه نسبت به جوانان ، كه باقتضاى سن بيشتر گرفتار لغزشاند و گرد گناه مىگردند و سزاوار مهر و رأفت و عفو و عطوفت پدرانهاند ، در بساط او بسيار ناياب است و بقول مقامات گاه جوانى را تنها به اين گناه كه انديشهء توبهشكنى و كامجوئى از بهار زندگى را بدل خويش راه داده
هامش
( 1 ) - مقامات ، شمارهء 179 ، ص 202 .
( 2 ) - دربارهء اختلاف نظر دانشمندان دربارهء صورت اصلى اين بيت رجوع شود به مقالهء آقاى سيد محمد فرزان در مجلهء راهنماى كتاب شمارهء چهارم سال دوم ، ص 580 و جواب آقاى دكتر خانلرى در سخن ، شمارهء 11 - 12 سال دهم . بر فرض هم كه نظر علامه دهخدا و آقاى دكتر خانلرى درست و اين بيت به صورت فوق محرف باشد باز هم همين تحريف دليل است بر اينكه كاتبان نسخ حافظ شيخ احمد جام را به سمت دشمن مىخواران مىشناختهاند . علاوه بر اين اختلاف زمان چنان كه آقاى فرزان نيز نگاشتهاند اين روايت را نقض نمىكند ، چنان كه بيت بابا فغانى هم مؤيد اين نظر است و مىبينيم كه وى نيز با وجودى كه بالنسبه بحافظ از روزگار احمد جام بسى دور تر است باز مستان را براى توبه بشيخ جام دلالت مىكند .
( 3 ) - ديوان بابا فغانى ص 56 چاپ آقاى سهيلى ، طهران 1316 .