اثر را در زمرهء آثار عين القضاة ذكر نكردهاند . ثانيا عين القضاة را اصلا عادت بر اين نبوده است كه مجالس صاحبان قدرت را « مجلس عالى » خواند بلكه بر عكس در مكاتيب خود به عزيز الدين او را به نحوى ديگر با نهايت سادگى مخاطب قرار مىدهد . ثالثا و از همه مهمتر مطالب رسالهء « يزدان شناخت » عرفان محض مكتب عين القضاة نيست بلكه تركيبى است از فلسفه و عرفان به نهج سهروردى كه از مسلك عين القضاة از برخى جهات به دور است . به اين علل اين جانب نيز رسالهء « يزدان شناخت » را از عين القضاة نمىداند .
حاج سيّد نصر اللّه تقوى در مقدّمه بر چاپى كه از « يزدان شناخت » انجام دادهاند ( 28 ) مىفرمايند چهار نسخه در اختيار ايشان بوده است كه يكى منسوب به عين القضاة و ديگرى به سهروردى است بدون اينكه خصوصيّات اين نسخ را ذكر كنند . رساله را نيز به نام سهروردى چاپ كردهاند .
در خود رساله ( ص 405 متن فعلى ) به « جمال الدولة والدين . . .
ملك ملوك القدرا محمّد بن محمود الدارى » اشاره شده است كه هويّت او براى اين جانب روشن نشد . بهر حال محتويات اين رساله به افكار سهروردى نزديكتر است تا به عين القضاة و به احتمال قوى از خود سهروردى است مخصوصا كه شهرزورى كه معتبرترين منبع اطلاع ما از سهروردى است اين رساله را به او نسبت داده است .
رسالهء « يزدان شناخت » دورهاى است از حكمت الهى در سه باب كه از معرفت بارى تعالى و نفس و نبوّت سخن مىگويد و بيشتر متوجّه به مسائل معرفة النفس است كه اساس فصول آن را تشكيل مىدهد و از اين جهت نيز داراى خصائص آثار شيخ اشراق است چنان كه شهرزورى معرفت
مجموعه مصنفات شيخ اشراق — صفحة مقدمهء مصحح 58
مساهمون: نجفقلى حبيبى
صمقدمهء مصحح ٥٨