تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى ) — صفحة 826

مساهمون:

ص٨٢٦
كس را قدرت آن نيست كه وى را از من منع كند ؛ چنان كه خداى تعالى گفت :
إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ .
و جايى ديگر گفت :
وَ كَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَ هِيَ ظالِمَةٌ
، و جايى ديگر گفت :
حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً
، و جايى ديگر گفت :
أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنا بَياتاً وَ هُمْ نائِمُونَ ، أَ وَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُرى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنا ضُحًى وَ هُمْ يَلْعَبُونَ
، آنگه اين را مؤكد كرد و گفت :
أَ فَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّهِ فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ .
و از پس اين قرب [ قرب ] قدرت است ، بينند توانايى وى بران كه بتواند گرفتن به هر نفسى و به هر لحظتى و به هر خطرتى تا حال وى چنان گردد كه خلاف به سر نيارد انديشيدن ، به جوارح كى يا رد كردن ؟ ! شايد كه معنى قرب اين باشد . اين شناخت قرب معرفت نباشد ؛ و لكن دليل معرفت باشد ؛ از بهر آنكه بر مقدار معرفت تعظيم باشد ؛ و به مقدار تعظيم حرمت باشد ؛ و به مقدار حرمت شرم باشد ؛ و به مقدار شرم از مخالفت توقى باشد . هركه را توقى نيست شرم نيست ؛ و هركه را شرم نيست حرمت نيست . و چون حرمت نيست تعظيم نيست ؛ و چون تعظيم نيست مشاهدت نيست ؛ و چون مشاهدت نيست معرفت نيست . و شايد كه تأويل اين سخن آن باشد كه مراد قرب علم و [ قرب ] ديدار خواهد . داند كه از خلق پنهان توانم كردن و از حق تعالى پنهان نتوانم كردن ؛ چنان كه حق تعالى گفت :
يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَ لا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَ هُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ ما لا يَرْضى مِنَ الْقَوْلِ
؛ و نيز گفت :
ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ وَ لا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سادِسُهُمْ وَ لا أَدْنى مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ ما كانُوا
؛ اين مع به معنى رؤيت است و معنى علم ، اى يعلم و يرى ؛ چنان كه گفت :
يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفى
؛ و نيز گفت :
يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ
؛ و نيز گفت :
يَعْلَمُ ما تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَ ما يُعْلِنُونَ .
پس قرب حق تعالى بدين معنى باشد بداند كه ظاهرم همه بيند و باطنم همه داند . شرم اين قرب وى را از همه خلافها منع كند . [ آن شرم وى ] دليل معرفت وى گردد .