وى كه حدود پانزده جلد كتاب ، نوشته است مهمترين آنها مانند : « شوارق ، گوهر مراد ، حاشيه بر شرح اشارات ، تعليقات بر حاشيهء خفرى بر تجريد خواجه ، سرمايهء ايمان » مربوط به مسائل فلسفى و اعتقادى است و جامعترين آنها همين كتاب « گوهر مراد » است .
تولّد ، وفات ، و مدفن حكيم لاهيجى
زمان و مكان تولّد حكيم لاهيجى كاملا مشخّص نيست و در زمان وفات او نيز اختلاف است :
بعضى وفات او را در سال 1051 هجرى قمرى يعنى يك سال بعد از وفات مرحوم ملّا صدرا استاد و پدر زنش مىدانند « 1 » و بعضى ديگر ، وفات او را در سال 1072 هجرى قبول دارند « 2 » .
ولى تاريخ اوّل ، درست به نظر نمىرسد ، زيرا از يكسو او گوهر مراد را به شاه عبّاس دوّم ( 1052 - 1077 ه ) اهداء مىكند ، در صورتى كه او طبق اين نظر يك سال بعد از مرگ حكيم به سلطنت مىرسد و اهداء كتاب به عنوان سلطان به او ، ممكن نخواهد بود .
و از سوى ديگر چنان كه صاحب « الذّريعة » مىنويسد : « وى گوهر مراد را در سال 1058 تلخيص كرد و آن را « سرمايهء ايمان » نام گذاشت » « 3 » و طبعا اين كار ، با فوت او در سال 1051 سازگار نخواهد بود .
بنابراين وفات او پس از سالها تحصيل و تدريس در حوزههاى علميّه به ويژه در مدرسهء معصومه قم و تربيت شاگردانى مانند قاضى سعيد قمى و ميرزا حسن لاهيجى فرزند برومند و فاضلش ، در سال 1072 در قم واقع شد و جنازه مقدّسش در قبرستان بزرگ « شيخان » دفن گرديد « 4 » و حدود پنجاه و چند سال
هامش
( 1 ) روضات الجنات ج 4 ص 197 ، اعيان الشيعة ج 7 ص 470 .
( 2 ) منتخباتى از آثار حكماى الهى ايران ج 1 ص 237 .
( 3 ) الذريعة ج 18 ص 250 .
( 4 ) ريحانة الأدب ج 4 ص 363 .