جمع كرد خالق و مخلوق نام عالم را و مختلف است معنى بر آن طريق كه ديدى .
دلالت اين كلام بر اشتراك لفظى براى آن است كه : آن حضرت عليه السّلام فرموده است : تسمية « 1 » اللّه تعالى را به عالم سلب جهل به قول خود كه « لأنه لا يجهل شيئا » و ايضا تصريح كرده است به اختلاف معنى .
جواب گوئيم كه : ممكن است كه مراد آن حضرت بر اين دو عبارت كه گمان دلالت بر اشتراك لفظى شده اختلاف علم در واجب و ممكن باشد به حسب كمال و نقصان و به اين احتمال موافقهء تمام دارد قول آن حضرت در علم خالق « لا يجهل شيئا » و در علم مخلوق « لو لم يحضره ذلك العلم و يغيبه كان جاهلا » نه آنكه معنى عالم مطلق بر هر دو صادق نمىآيد .
و ممكن است كه مراد آن حضرت به اختلاف معنى اختلاف منشأ صدق باشد چنان كه پيشتر « 2 » مذكور شد .
و تأييد اين احتمال مىكند آنچه آن حضرت در همين روايت در اختلاف بصر در خالق و مخلوق ذكر كرده چه اختلاف منشأ صدق از كلام آن حضرت ظاهر مىشود .
و منافات ندارد با آنچه گفتيم كه اختلاف ميان خالق و مخلوق در منشأ صدق عالم است نه در مفهوم عالم آنچه آن حضرت در بيان اختلاف خالق و مخلوق در قائم گفته از اين جهت كه اين اختلاف در اصل مفهوم است نه تنها در منشأ صدق زيرا كه اختلاف كه در كلام حضرت مذكور است ممكن است
هامش
( 1 ) . در نسخه خطى : تسميه .
( 2 ) . در نسخه خطى : بيشتر .