بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
« 1 » يعنى مردان مؤمن و زنان مؤمنه بعضى ايشان يارىكننده يا دوستدارندهاند بعضى ديگر از خودشان را دلالت بر عموم ولايت به معنى محب و ناصر مىكند معنى ندارد .
كسى نگويد كه : حمل كردن ولى بر معنى اولى به تصرف مناسب آيهء سابقه نيست ، و آن اين است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ
« 2 » يعنى : اخذ مىكند يهود و نصارى را دوستان و نصرت كنندگان بعض ايشان دوستان بعض ديگرند و كسى كه دوست اخذ كند ايشان را بدرستى كه او از ايشان است ، يعنى : گويا از ايشان است .
و مناسب لاحقه هم نيست كه :
وَ مَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ
« 3 » است ، يعنى : كسى كه تولى كند خدا را و رسول او را و آنانى كه ايمان آوردهاند پس بدرستى كه گروه اللّه تعالى همين ايشان غالبند .
زيرا كه : چون فاعل « يتولّ اللّه » ضمير « من » است و « اللّه » مفعول او ، و تولّى كه واقع شود به اللّه تعالى به معنى اولويت به تصرف نمىتواند بود بلكه به معنى محبّت خواهد بود زيرا كه در عدم مناسبت اين دو آيه نظر است .
اما آيهء لاحقه به واسطهء آنكه وقتى كه از آيهء
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ
اولى به تصرف اراده شود معنى
وَ مَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ . .
الى آخره اين است كه : و كسى كه اخذ كند اللّه و رسول او را و آنانى كه ايمان آوردهاند اولى به تصرف پس او از حزب اللّه تعالى است و همان حزب اللّه تعالى غالبانند ، نه آنكه معنى
وَ مَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ . .
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) : 71 .
( 2 ) . مائده ( 5 ) : 51 .
( 3 ) . مائده ( 5 ) : 56 .