مقدمهاى بر اين كتاب بنويسم كه در اين مقدمه كشف حقايق نموده و توضيح كاملى در بعضى از موضوعات كتاب داده و علّت چاپ آن را ذكر نموده و ببعض از ايرادات و شبهات مخالفين مختصرا اشاره شود .
و چون ممكن است با چاپ اين كتاب از هر طرف مورد حملات و آماج تيرهاى ملامت قرار گيرم - هم چنان كه پيشينيان ما گرفتار اين نوع حملات گرديدهاند .
لكن چه باك كه به خوبى بر قول اديب دانشمند معروف عتّابى شامى « 1 » واقفم كه بحقيقت درست گفته :
من قرض شعرا او وضع كتابا فقد استهدف للخصوم و استشرف للالسن الّا عند من نظر فيه به عين العدل و حكم به غير الهوى - و قليل ما هم « 2 » .
بديهى است همان قسمى كه اهل نطق و بيان مورد حملات قرار ميگيرند ارباب قلم و نويسندگانى هم كه پردهء ظلمت جهل تعصّب را دريده و حقايق را آشكار مينمايند از حملهء مردمان ناراضى يعنى كسانى كه خلاف اغراض و اهواء آنها قلمفرسائى شده است در امان نخواهند بود .
ولى بمقتضاى گفته شيخ اجل شيراز
سعدى افتادهايست آزاده * كس نيايد بجنگ افتاده
ما را با مردمان پرخاشگر و ستيزهگر سر جنگ و مناقشه نيست .
ليكن اگر حملهاى توأم با علم و عقل و منطق و نزاكت باشد با طيب خاطر و بجان و دل مىپذيريم ( هر چند كه عالم منصف در مباحثات و مقابله با حقايق منطقى انصافا حمله نمىكند ) .
و اگر پاى فحش و ناسزا و تهمت و افتراء و اعتراضات بىجا در ميان و با هو و جنجال مقابله نمايند داعى از مجادله بر كنار و به حكم آيه كريمه
وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ
هامش
( 1 ) ابو عمرو كلثوم بن عمرو بن ايوب شامى كاتب شاعر بليغ معروف و از شعراء دولت عباسيه و معاصر خليفه مأمون الرشيد عباسى بوده .
( 2 ) هر كس شعرى بگويد يا كتابى بنويسد هدف تيرهاى زننده دشمنان و زبانهاى تند آنها قرار گيرد مگر آن كسانى كه بديده عدل و انصاف بنگرند و بدون هوى و هوس حكم بنمايند و اين قبيل اشخاص بسيار كماند .