استعمال غير شكل اوّل نكنيم ، لهذا از بيان شرايط آنها كه طولى عظيم دارد ، اعراض نموده ، گوئيم : شرط شكل اوّل در انتاج ، دو امر است : يكى ايجاب صغرى و دوّم كليّت كبرى .
امّا وجه اشتراط امر اوّل آنست كه در مثال مذكور مثلا اگر صغرى موجبه نباشد ، بلكه سالبه باشد ، حكم حدوث از اكبر سرايت باصغر نتواند كرد ، چه هرگاه عالم متغيّر نباشد و هر متغير حادث باشد ، لازم نيايد سرايت حدوث بعالمى كه بالفرض از افراد متغيّر نيست .
و اما اشتراط امر دوم آنست كه در مثال مذكور ، اگر هر متغيرى حادث نباشد بتقديرى كه هر عالم متغير باشد ، لازم نيايد حدوث عالم ؛ چه تواند بود كه عالم از جملهء افراد متغير ، فردى نباشد كه حادث است ، بلكه فردى باشد كه حادث نيست .
سرمايه ايمان در اصول اعتقادات ( فارسى ) — صفحة 17
مساهمون: عبد الرزاق اللاهيجي
ص١٧