حرمت آن عمل با ملاك همان مصلحت يا مفسدهء نزد شارع مىباشد يا نه ؟
دو فرض مسئله ارتباطي به يكديگر ندارند ؛ زيرا موضوع أول ، حسن وقبح افعال است ، صرف نظر از مصلحت يا مفسده داشتن وموضوع دوم ، فعلِ داراى مصلحت يا مفسده است وسخن در بحث ملازمه ، فرض نخست است ؛ زيرا عقل راهى براي احاطه به مصالح ومفاسد أمور ندارد . 1
ديدگاهها : در ثبوت ملازمه ميان حكم عقل وشرع اختلاف است . مشهور اصوليان قائل به ثبوت آن هستند . 2 اخباريان ( - - ) اخبارى ) وبرخى اصوليان آن را نپذيرفتهاند . 3
- - ) حسن وقبح عقلي ) ( - - ) عقل )
قاعدهء ملازمه بين قَصر وافطار
قاعدهء ملازمه بين قَصر وافطار : از قواعد فقهى .
قاعدهء يادشده عبارت است از ملازمه ميان قصر وافطار در سفر كه با قصر نماز ، افطار نيز واجب مىشود وبالعكس . از آن در باب صلات وصوم ونيز برخى كتابهاى قواعد فقهى سخن گفتهاند .
مفاد قاعده : در هر سفري كه نماز ، قصر يا تمام باشد ، صحّت وعدم صحّت روزه نيز چنين است . عكس آن نيز همين گونه است ؛ در هر سفري كه بايد روزه گرفته ويا افطار شود ، نماز هم تمام يا قصر خوانده مىشود . 1
موارد استثنا : مواردى از اين قاعده استثنا شده كه عبارتاند از :
1 ) . مكانهاى چهارگانه ؛ مكة ، مدينه ، مسجد كوفه وحاير مقدس حسينى كه مسافر در آنها بين اتمام وقصر نماز مخيّر است ؛ اما روزهء أو صحيح نيست ( - - ) أماكن اربع ) .
2 . خارج شدن مكلّف بعد از ظهر از وطن ، كه بنابر قول مشهور روزهء آن روزش صحيح است ؛ اما نمازش پس از گذشتن از حدّ ترخّص ( - - ) حدّ ترخّص ) قصر است ( - - ) روزه ) .
هامش
( 1 ) . نهاية الدراية ( أصفهاني ) 3 / 343 ؛ أصول الفقه 1 / 217 ؛ بحوث في علم الأصول 4 / 119
( 2 ) .
أصول الفقه 1 / 217 ؛ بحوث في علم الأصول 4 / 119
( 3 ) . الوافية في أصول الفقه / 171 - 172 ؛ الفصول الغروية / 337 - 338 ؛ فوائد الأصول 3 / 60 ) .