عدم زوال حق نقل شده است ؛ 11 چنان كه برخى در بقاى حق با وجود أثاث اشكال كردهاند 12 - - ) راه ) .
بازار : بازارى كه عمومى است وملك كسى نيست ؛ چه وقفى باشد ويا از بيت المال ساخته شده باشد ، از مشتركات است وپيشى گيرنده به آن براي كسب وتجارت تا شب همان روز حق اولويت پيدا مىكند . 13
4 . مدارس : كسى كه در حجرهاى از مدرسه - با داشتن اهليت وشرايط لازم - سكنا گزيده ، سزاوارتر از ديگران به سكونت در آن است وكسى نمىتواند أو را از آنجا بيرون كند ؛ اگر چه مدت اقامتش در حجره به درازا كشيده شده باشد ، مگر آنكه واقف براي سكونت در مدرسه مدت معيّنى قرار داده باشد كه پس از اتمام آن مدت بايد مدرسه را ترك كند ؛ چنان كه اگر أقامت در مدرسه مشروط به شرايطى باشد وسكونت كننده آنها را رعايت نكند ، حق أو زايل مىشود وبايد از آنجا بيرون رود . 14
چنانچه فرد ساكن ، براي كارى ، از قبيل سفر ، به قصد بازگشت از مدرسه بيرون رود ، در صورتي كه از خود اثاثى بر جاى نگذاشته باشد ، آيا حقش باقي خواهد ماند يا ساقط مىشود ، يا آنكه با كوتاه بودن أيام ترك حجره حقش محفوظ مىماند وبا به درازا كشيدن ساقط مىشود ويا آنكه در صورت برجاى گذاشتن أثاث وطولانى نشدن غيبت ، حقش باقي خواهد ماند ؟
ديدگاهها مختلف است . برخى حتى در فرض آخر نيز در بقاى حق اشكال كردهاند . 15
مدرك قاعده : بر حجّيت واعتبار قاعدهء سبق به روايات عام ونيز روايات خاصي كه در اين موضوع وارد شده ، همچنين سيرهء متشرعه ، بلكه سيرهء عقلا استناد شده است . 16
هامش
( 1 ) . القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 137
( 2 ) .
143 - 144
( 3 ) . 144
( 4 ) . 144
( 5 ) . 145 - 146
( 6 ) . المبسوط 3 / 277 ؛ قواعد الأحكام 2 / 271 ؛ مسالك الأفهام 12 / 435
( 7 ) . مسالك الأفهام 12 / 433
( 8 ) . المبسوط 2 / 276 ؛ قواعد الأحكام 2 / 270 ؛ الدروس الشرعية 3 / 69 ؛ جامع المقاصد 7 / 38
( 9 ) . تذكرة الفقهاء 19 / 398
( 10 ) .
مسالك الأفهام 12 / 428 - 429 ؛ جواهر الكلام 38 / 76 - 77
( 11 ) . مسالك الأفهام 12 / 429 ؛ الأنوار اللوامع 11 / 176 - 177