مستند قاعده : بر اعتبار قاعدهء ياد شده به ادلهاى از جمله اطلاق كتاب وسنت در واجبات داراى وقت وسيع ، لزوم عسر وحرج ونيز استصحاب بقاى جواز مبادرت ، قبل از عارض شدن عذر ، استناد واستدلال شده است . 10
قاعده حجّيت بيّنه - - ) بيّنه
قاعدهء حجّيت خبر واحد . . .
قاعدهء حجّيت خبر واحد در موضوعات : از قواعد فقهى .
قاعدهء ياد شده عبارت است از معتبر بودن گفتهء يك نفر ثقة در موضوعات ، مانند طهارت ونجاست ومترتب ساختن آثار بر آن . از حجّيت خبر واحد در احكام در أصول فقه بحث كردهاند . در فقه نيز از حجيت آن در موضوعات سخن گفتهاند .
برخى معاصران از عنوان ياد شده به قاعده تعبير وتحت اين عنوان از آن بحث كردهاند .
مفاد قاعده : مقصود از حجيّت ، اثبات موضوع مشكوك به خبر واحد وترتّب اثر بر آن است ، مانند لباسى كه طهارتش مشكوك است وبه خبر واحد اثبات واحكام لباس پاك همچون جواز نماز گزاردن در آن ، بر آن لباس بار مىشود .
مقصود از خبر واحد بنابر قول جمعى ، خبر فرد ثقة ومورد اعتماد است وعادل بودن لازم نيست . 1 مقصود از موضوعات ، غير احكام از أمور خارجي است ، مانند كريت ، طهارت ويا نجاست آب حاضر .
ديدگاهها : مشهور ميان فقها حجيّت خبر واحد در احكام مىباشد ؛ بلكه بر آن ادعاى اجماع شده ؛ ليكن حجيّت آن در موضوعات ، محل اختلاف است . معروف عدم حجيت آن است . جمعى آن را در موضوعات نيز حجّت دانستهاند 2 - - ) خبر واحد ) .
هامش
( 1 ) . العناوين 1 / 445 ؛
( 2 ) . مختلف الشيعة 3 / 31 ؛ ذكرى الشيعة 2 / 400 - 401 ؛ جامع المقاصد 2 / 27 ؛ الروضة البهية 1 / 753 - 755 ؛ منهاج الصالحين ( سيدمحسن حكيم ) 1 / 184 ؛ موسوعة الخوئي 11 / 317
( 3 ) . مختلف الشيعة 3 / 31 ؛ ذكرى الشيعة 2 / 400 - 401 ؛ جامع المقاصد 2 / 27 ؛ الروضة البهية 1 / 753 - 755 ؛ منهاج الصالحين ( سيدمحسن حكيم ) 1 / 184 ؛ موسوعة الخوئي 11 / 317
( 4 ) . الحدائق الناضرة 6 / 328 - 329
( 5 ) . منتهى المطلب 3 / 51 ؛ الحدائق الناضرة 4 / 365
( 6 ) . جمل العلم والعمل / 80 ؛ المراسم العلوية / 76
( 7 ) . رسائل فقهية ( شيخ انصارى ) / 231 ؛ العروة الوثقى 2 / 269 - 270 ؛ كتاب الصلاة ( نائينى ) 1 / 118
( 8 ) . العروة الوثقى 2 / 269 - 270 ؛ وسيلة النجاة / 127 ؛ كتاب الصلاة ( نائينى ) 1 / 118
( 9 ) . العناوين 1 / 447 - 448
( 10 ) . 448 .