قاعدهء تسلّطُ كلذى حقّ على حقّه
قاعدهء تسلّطُ كلذى حقّ على حقّه : از قواعد فقهى .
قاعدهء ياد شده عبارت است از سلطنت داشتن صاحب حق بر حق خويش . برخى فقها به اين قاعده در باب قصاص استناد كردهاند .
مفاد قاعده : هر صاحب حقي بر حق خود سلطنت دارد ؛ بدين معنا كه مىتواند آن را اسقاط يا استيفا كند ، مگر آنكه مانعى وجود داشته باشد ( - - ) قاعده اسقاط حق ) . بنابر اين ، اگر چند نفر نسبت به چيزى داراى حق باشند ، هر كدام بر حق خويش سلطه دارد وبا عدم استيفاى حق از سوى يكى يا اسقاط آن از سوى أو ، حق ديگران محفوظ است ، مانند اينكه هر يك از اولياى دم حق قصاص از قاتل را دارد وبا غايب بودن يكى يا گذشت أو از قاتل ، حق قصاص ديگر أوليا از بين نمىرود واگر حق ، مورد قسامه ويكى از اولياى دم حاضر باشد ، با پنجاه بار قسم وى يا همراه همراهانش ، حق ثابت مىشود وغيبت ديگران مانع اجراى قسامه نخواهد بود . 1
مستند قاعده : مفاد قاعده محل اتفاق فقها است . چنان كه از ديدگاه برخى ، رواياتى كه بر سلطه انسان بر اموالش دلالت دارد ، حقوق را نيز در بر مىگيرد 2 - - ) قاعده سلطنت ) .
( - - ) حق )
قاعدهء تسليط - - ) قاعدهء سلطنت
قاعدهء تصديق امين
قاعدهء تصديق امين : از قواعد فقهى .
قاعدهء ياد شده كه از آن به قاعده سماع قول امين يا سماع ادعاى امين نيز ياد كردهاند ، 1 در فقه كمتر به عنوان قاعده مطرح شده است ؛ ليكن در بابهاى مختلف ، همچون اجاره ، رهن ، مضاربه ووديعه به مفاد آن استدلال كردهاند .
مفاد قاعده : امين نسبت به مال أمانتي كه در دست أو به امانت گذارده شده است ،
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام 42 / 267 ؛ القصاص على ضوء القرآن والسنة 2 / 285 ؛ مهذب الاحكام 3 / 402
( 2 ) . الفقه ، القواعد الفقهية / 138 ؛ مهذب الاحكام 25 / 224 .