4 . در جايى كه مدّعى بر ادعاى خود بيّنه نداشته باشد ومنكر نيز سوگند نخورد وآن را به مدّعى برگرداند تا بر ادعاى خويش قسم بخورد ، با سوگند مدّعى ، ادعاى وى ثابت مىشود . 5
مدرك قاعده : بر قاعدهء بيّنه ويمين به روايات عام - كه دلالتشان بر قاعده به عموم است - ونيز أحاديث خاص كه در موارد جزئي وارد شده وبا ملاحظه مجموع آن ، عموم از آن استفاده مىشود ، استدلال شده است ؛ چنان كه به اجماع همهء مسلمانان از عامه وخاصه نيز استدلال شده است . 6
دربارهء قاعدهء ياد شده مباحثى ديگر نيز مطرح است كه به تفصيل در عنوان دعوا آمده است ( - - ) دعوا ) .
قاعدهء تأخر مجهول التاريخ - - ) أصل تأخر حادث
قاعدهء تأسّى - - ) تأسّى
قاعدهء تأسيسى
قاعدهء تأسيسى : مقابل قاعدهء امضايى .
قاعدهء تأسيسى به قاعدهاى اطلاق مىشود كه شارع مقدس براي نخستين بار وبدون هيچ پيشينهاى نزد عرف وعقلا ، آن را تأسيس وتشريع كرده باشد .
بسيارى از قواعد ، بويژه قواعد مربوط به احكام عبادي نظير قاعدهء لا تعاد ( - - ) قاعده لا تعاد ) كه درباره نماز است ، اين گونهاند . 1 از آن در أبواب مختلف نام بردهاند .
( - - ) قاعده امضايى ) ( - - ) حكم تأسيسى )
قاعدهء تبدّل حكم بتبدّل موضوع - - ) قاعدهء تبعية الاحكام للأسماء
قاعدهء تبعية الاحكام للأسماء
قاعدهء تبعية الاحكام للأسماء : از قواعد فقهى .
قاعدهء ياد شده از قواعد مشهور ومعروف كاربردى در فقه است ومفاد آن
هامش
( 1 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 3 / 73 - 87
( 2 ) . القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 344
( 3 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 3 / 100
( 4 ) . 104
( 5 ) . 107
( 6 ) . 71 - 73 ؛ القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 335 - 340 .
( 1 ) . الرسائل ( امام خمينى ) 1 / 305 ؛ لا ضرر ولاضرار ( شهيد صدر ) / 215 .