بر افعالى كه ترتب آثار بر آنها منوط به قصد فاعل است ، چنانچه در حال غضب از فاعل صادر شوند و غضب در حدى شديد باشد كه قصد را از فاعل سلب كند ، اثرى مترتب نمىشود ، مانند عقود ( - - ) عقد ) و ايقاعات ( - - ) ايقاع ) و سخن موجب ارتداد ( - - ) ارتداد ) .
در صيغهء لعانى كه زن اجرا مىكند ، پس از چهار بار كه به دروغگويى شوهرش گواهى مىدهد ، بار پنجم مىگويد : « إنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَىَّ إنْ كانَ مِنَ الصّادِقِين » و با گفتن اين جمله براى هميشه بر شوهرش حرام مىشود . 11
از اقسام نذر ، نذر غضب است ؛ بدين گونه كه به قصد به خشم آوردن ديگرى يا به سبب به خشم آمدن از ديگرى ، نذر مىكند فلان كار را انجام ندهد يا فلان كار را بر خود واجب مىكند . 12 اين گونه نذر در صورتى كه براى خدا نباشد ؛ بلكه انگيزه ، صرف بازداشتن خود از انجام دادن كارى يا الزام كارى بر خود باشد ، منعقد نمىشود و محكوم به بطلان است . 13
نذر به مطلّقه بودن همسر يا آزاد بودن برده در صورت انجام دادن كارى يا ترك آن نيز از اين قسم و محكوم به بطلان است . 14
غضّ بصر
غَضّ بَصَر : فروهشتن و كوتاه كردن نگاه ؛ خيره نگاه نكردن .
عنوان غضّ بصر در قرآن كريم ، در ارتباط با نگاه مردان و زنان مؤمن به يكديگر به كار رفته است . خداى تعالى مىفرمايد :
« قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ . . .
وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ . . . ؛
1 به مردان مؤمن بگو چشمهاى خود را ( از نگاه ناروا ) فرو گيرند . . . و به زنان با ايمان بگو چشمهاى خويش را ( از نگاه ناروا ) بپوشند . . . » .
هامش
( 1 ) . مرآة العقول 2 / 234 *
( 2 ) . مجمع البحرين ، واژهء « غضب » ؛ مرآة العقول 25 / 46 - 47 *
( 3 ) . وسائل الشيعة 15 / 358 *
( 4 ) . 359 *
( 5 ) . منتهى المطلب 10 / 38 *
( 6 ) . وسائل الشيعة 15 / 363 *
( 7 ) . جواهر الكلام 1 / 26 *
( 8 ) . كشف الغطاء 3 / 189 *
( 9 ) . جواهر الكلام 40 / 81 *
( 10 ) . وسائل الشيعة 28 / 47 - 48 *
( 11 ) . كتاب السرائر 2 / 699 *
( 12 ) . كشف اللثام 9 / 75 - 76 *
( 13 ) . قواعد الاحكام 3 / 284 - 285 ؛ كشف اللثام 9 / 75 - 76 *
( 14 ) . مسالك الافهام 11 / 317 .