از عنوان ياد شده ضمن بحث شرايط ضمن عقد سخن گفتهاند .
از آنجا كه عقد جايز از سوى دو طرف معامله قابل فسخ مىباشد و شرط عدم فسخ در آن به قول منسوب به مشهور لازم الوفا نيست ، هرچند عقد فسخ نشود و يا با فسخ خود عقد ، شرط نيز از بين مىرود ، براى الزامى كردن شرط عدم فسخ ، آن را ضمن عقدى لازم خارج از اين عقد ، همچون بيع يا صلح ، شرط مىكنند . به عنوان نمونه ، مضاربه يا وكالت عقدى جايز است و شرط عدم فسخ ضمن آن نيز يا لازم الوفا نيست و يا با فسخ عقد از بين مىرود . دو طرف معامله براى استحكام اين شرط و الزامى كردن آن ، مىتوانند عدم فسخ را ضمن عقدى ديگر ، مانند بيع شرط كنند . 1
( - - ) شرط ضمن عقد )
عقد دائم
- - ) ازدواج
عقد ذمّه
عقد ذمّه [ عقد جِزيه ] : پيمانى ويژه بين حاكم اسلامى و اهل كتاب ساكن در سرزمين اسلامى ( - - ) ا هل ذمّه ) .
عقد شُبهه
- - ) شبههء عقد
عقد شكلى
- - ) عقد صورى
عقد صورى
عقد صورى [ عقد شكلى ] : اجراى عقد بدون قصد جدى .
عقد صورى عبارت است از ايجاد صورت عقد ، نه معناى آن . از آن در باب تجارت سخن گفتهاند .
در تحقق عقد ، قصد جدى معناى آن هنگام اجراى عقد ، شرط است . از اين رو ، چنانچه عقد بدون قصد جدى اجرا شود ، صورى و باطل خواهد بود ، مانند كسى كه از روى شوخى و يا در حال خواب و يا بيهوشى عقدى را به زبان آورد 1 ( - - ) عقد ) .
هامش
( 1 ) . وسيلة النجاة / 431 ؛ العروة الوثقى 5 / 157 - 158 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 611 ؛ مجمع المسائل 3 / 55 .
( 1 ) . حاشية المكاسب ( يزدى ) 1 / 127 ؛ هدى الطالب 4 / 99 - 100 .