آيا در تحقق رشد ( - - ) رشد ) علاوه بر توانايى فرد بر حفظ مال ، عدالت شرط است يا نه ؟ مسئله اختلافى است .
مشهور ، عدم اشتراط آن است . 34
اشتراط عدالت در وصىّ 35 ( - - ) وصايت ) و نيز فرد عهدهدار حضانت كودك 36 ( - - ) حضانت ) اختلافى است .
ظاهر كلام جمعى و صريح كلام برخى از فقها شرط نبودن عدالت در كسى است كه كودكى را مىيابد و به قصد نگهدارى او را برمىدارد .
برخى ، گرفتن كودك را از او در صورت فاسق بودن بر حاكم واجب دانستهاند 37 ( - - ) لقيط ) .
آيا غير عادل مىتواند لقطهء حرم ( - - ) لقطه ) را بردارد ؟ مسئله محل اختلاف است . 38 چنان كه شرط بودن عدالت در متولى و ناظر وقف در صورتى كه آن دو غير واقف باشند 39 و نيز در دو حَكَم تعيين شده از سوى زن و مرد براى طلاق ( - - ) شقاق ) اختلافى است . 40 برخى بر شرط بودن آن در متولى و ناظر وقف ، ادعاى اجماع كردهاند . 41
راههاى اثبات عدالت : عدالت با بيّنه ( - - ) بيّنه ) در صورت عدم تعارض با بيّنهء بر فسق ؛ معاشرت مفيد علم يا اطمينان به وجود ملكهء عدالت در فرد و نيز به شياع ( - - ) شياع ) موجب علم ثابت مىگردد . به قول برخى ، عدالت با شهادت يك فرد عادل يا مورد اطمينان نيز ثابت مىشود . 42 براى مترتب كردن آثار عدالت ، حصول اطمينان به آن از هر راهى كه حاصل شود كفايت مىكند ؛ ليكن برخى آن را به اين مشروط كردهاند كه اطمينان كننده از اهل خبره و بصيرت و آشنا به مسائل باشد . 43
از ديگر راههاى ذكر شده براى اثبات عدالت ، حسن ظاهر است ؛ ليكن در اينكه صرف حسن ظاهر ، هرچند حاصل آن ظنّ به عدالت نباشد ، كافى است يا تنها در صورت حصول ظن يا اطمينان ، عدالت ثابت مىگردد ، مسئله اختلافى است .
قول نخست منسوب به مشهور است . 44
به تصريح برخى ، از ديگر راههاى اثبات عدالت ، شهادت عملى دو نفر عادل نسبت به ديگرى است ، مانند اقتداى آن دو به وى در نماز . 45
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 337
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٣٣٧